Anoreksiya, bulimia ve tıkınırcasına yeme (BED) gibi yeme bozukluklarında, psikiyatri ekibi ile birlikte yürütülen, yeniden beslenme ve davranış düzenlemesini kapsayan diyet süreci.
Ne için yapılır
- Anoreksiya nervoza tanısı bulunan ve refeeding (yeniden beslenme) sürecinde olan bireyler
- Bulimia nervoza ve kompansatuar davranışlar (kusma, laksatif kullanımı) ile mücadele eden bireyler
- Tıkınırcasına yeme bozukluğu (binge eating disorder, BED) tanılı bireyler
- ARFID (kaçınmacı/kısıtlayıcı besin alımı) ve diğer atipik tablolar
- Yeme bozukluğu öyküsüne sahip ve nüks riskini azaltmak isteyen bireyler
- Düşük BKİ, elektrolit bozukluğu veya beslenmeye bağlı tıbbi komplikasyon takibi
Hazırlık
- Psikiyatri / klinik psikolog değerlendirmesinin tamamlanmış olması
- Güncel kan tahlilleri (elektrolit, kan şekeri, karaciğer-böbrek, fosfor) ile gelinmesi
- Tıbbi öykü ve kullanılan psikiyatrik tedaviler hakkında bilgi paylaşımı
- Yeme davranışı, telafi davranışları ve beden algısına dair detaylı görüşmeye açıklık
İşlem nasıl yapılır
- Tıbbi stabilite değerlendirmesinin yapılması ve refeeding sendromu riskinin belirlenmesi
- Yeniden beslenme sürecinde kademeli kalori artışı planı (özellikle anoreksiyada)
- Düzenli öğün yapısının (3 ana + 2-3 ara) yerleştirilmesi ve atlanan öğünlerin önüne geçilmesi
- Bulimia ve BED için tetikleyici durumlar, açlık-tokluk farkındalığı eğitimleri
- Beden ağırlığı ve şekli üzerinden değer atamayan, tarafsız vücut imajı yaklaşımı
- Psikiyatri ekibiyle iletişim hâlinde, davranış değişimi hedeflerine uyumlu beslenme planlaması
İşlem sonrası
- Sıkı dönemde haftalık, ardından 2-4 haftalık aralıklarla görüşmeler
- Vücut ağırlığı, laboratuvar değerleri ve davranışsal hedeflerin birlikte izlenmesi
- Nüks belirtilerinin erken yakalanması ve plan revizyonu
- Multidisipliner ekiple (psikiyatri, dahiliye) düzenli iletişim ve ortak hedef güncellemesi
Riskler
- Refeeding sendromu (özellikle ileri zayıflıkta hızlı kalori artırılırsa)
- Elektrolit bozuklukları (hipofosfatemi, hipokalemi)
- Tedaviye direnç ve nüks
- Kompansatuar davranışların gizlenmesi nedeniyle plan etkisinin azalması
- Yalnızca diyet odağı ile psikiyatrik tedavi olmadan ilerlemenin yetersiz kalması
Sıkça Sorulanlar
Yeme bozukluğunda sadece diyetisyen yeterli mi?
Hayır. Yeme bozuklukları multidisipliner yaklaşım gerektirir; psikiyatri / psikoterapi süreci diyetisyen takibi ile birlikte yürütülür.
Hızlı kilo alıp kurtulamaz mıyım?
Hızlı kilo artışı refeeding sendromu gibi ciddi riskler doğurabilir. Süreç kademeli ve güvenli planlanır.
Bulimia hastasıyım, sadece kusmayı bırakırsam yeter mi?
Davranışın bırakılması önemli adımdır, ancak altta yatan düşünce ve duygu örüntüleri için psikoterapi ve düzenli beslenme planı birlikte gerekir.
Tıkınırcasına yeme atakları yine olursa ne yapmalıyım?
Atakların tetikleyicilerini kaydetmek ve görüşmede paylaşmak önerilir; yargılayıcı değil çözüm odaklı bir yaklaşım izlenir.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Yeme Bozuklukları
Psikiyatri Hizmetleri
Yeme bozuklukları tedavisi — anoreksiya, bulimiya ve tıkınırcasına yeme bozukluğunda multidisipliner tedavi.
Biyoelektrik impedans analizi
Beslenme ve Diyetetik
Biyoelektrik impedans analizi (BİA) — vücut yağ, kas ve su oranlarının ölçümü.
Beslenme danışmanlığı ve diyet programı
Beslenme ve Diyetetik
Beslenme danışmanlığı ve diyet programı — bireye özel beslenme değerlendirmesi ve plan.
Obezite diyet programı
Beslenme ve Diyetetik
Obezite diyet programı — bireye özel kalori, makro besin ve davranışsal beslenme planlaması.
Diyabet diyet yönetimi
Beslenme ve Diyetetik
Diyabet diyet yönetimi — kan şekeri kontrolü için tıbbi beslenme tedavisi planlaması.
Gebelik beslenme danışmanlığı
Beslenme ve Diyetetik
Gebelik beslenme danışmanlığı — anne ve bebek sağlığı için trimestere özel beslenme planlaması.
Enteral/parenteral beslenme yönetimi
Beslenme ve Diyetetik
Enteral/parenteral beslenme yönetimi — yetersiz oral alımda tüp ve damar yolu ile beslenme planlaması.
Büyüme Gelişme Çağında Beslenme
Beslenme ve Diyetetik
Bebeklik, çocukluk ve ergenlik dönemlerinde sağlıklı büyümeye yönelik beslenme danışmanlığı.