Anoreksiya nervoza, bulimiya nervoza ve tıkınırcasına yeme bozukluğu (BED) gibi durumlarda psikiyatri, diyetisyen ve aile katılımıyla yürütülen kapsamlı tedavi süreci.
Ne için yapılır
- Anoreksiya nervoza (aşırı kilo verme, beden algı bozukluğu)
- Bulimiya nervoza (tıkınma + telafi davranışları: kusma, laksatif kullanımı)
- Tıkınırcasına yeme bozukluğu (BED) — kontrol kaybıyla aşırı yeme atakları
- Açıklanamayan hızlı kilo kaybı veya artışı
- Yeme davranışına bağlı sosyal ve okul/iş işlevselliğinde bozulma
- Eşlik eden depresyon, anksiyete veya kendine zarar verme davranışı
Hazırlık
- Önceki kilo, boy, laboratuvar tahlilleri ve EKG raporlarının getirilmesi
- Yeme günlüğü (mümkünse 1 hafta) tutulması
- Kullanılan ilaç ve takviyelerin listesi
- Aile öyküsü ve aile dinamikleriyle ilgili kısa not
İşlem nasıl yapılır
- Psikiyatri uzmanı tarafından kapsamlı klinik değerlendirme yapılır
- Beden kitle indeksi, kan tahlilleri, elektrolit ve EKG kontrol edilir
- Diyetisyen tarafından bireyselleştirilmiş beslenme planı hazırlanır
- Bilişsel davranışçı terapi (BDT) ve gerektiğinde aile terapisi başlanır
- Eşlik eden depresyon/anksiyete varsa SSRI gibi ilaçlar düşünülebilir
- Şiddetli vakalarda (ağır kilo kaybı, elektrolit bozukluğu) yatarak tedavi planlanır
İşlem sonrası
- İlk dönemde haftalık veya iki haftada bir kontrol görüşmeleri
- Kilo, beden ölçümleri ve laboratuvar takibi
- Diyetisyen ile düzenli beslenme planı revizyonu
- Aile görüşmeleri ve psikoeğitim
- İyileşme sonrası en az 1 yıl koruyucu izlem
Riskler
- Anoreksiyada beslenme yeniden başlatıldığında gelişebilen refeeding sendromu
- Bulimiyaya bağlı dişeti, mide ve elektrolit sorunlarının tedavi sürecinde belirginleşmesi
- Tedaviye direnç ve nüks olasılığı
- İlaç kullanımı durumunda bulantı, baş ağrısı gibi yan etkiler
- Depresyon eşlik ettiğinde intihar düşüncesi riski
Sıkça Sorulanlar
Yeme bozukluğu sadece zayıflama hastalığı mıdır?
Hayır. Aşırı yeme atakları, telafi davranışları ve bedeni algılamaya yönelik bozulmaları içeren geniş bir spektrumdur. Normal kiloda da görülebilir.
Hastane yatışı şart mı?
Hayır. Çoğu hasta ayaktan tedavi edilebilir; ancak şiddetli kilo kaybı, elektrolit bozukluğu veya intihar riski varsa yatış gerekebilir.
Aile katılımı neden önemli?
Özellikle ergenlerde aile temelli tedavi (FBT) etkinliği yüksektir. Aile, beslenme düzeninin ve duygusal desteğin sürdürülmesinde belirleyicidir.
Kendime zarar verme veya intihar düşüncem var, ne yapmalıyım?
Lütfen 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun. Tedavinizde böyle düşünceler oluşursa hekiminize mutlaka iletin.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Bireysel psikoterapi
Psikiyatri Hizmetleri
Bire bir ruhsal danışmanlık — kanıta dayalı yöntemlerle duygusal ve davranışsal güçlüklerin ele alınması.
Bilişsel davranışçı terapi
Psikiyatri Hizmetleri
BDT — düşünce, duygu ve davranış arasındaki bağı yapılandırılmış biçimde çalışan kanıta dayalı terapi.
Depresyon tedavisi
Psikiyatri Hizmetleri
Depresyon tedavisi — psikoterapi, gerektiğinde ilaç ve yaşam tarzı düzenlemelerini birleştiren bütüncül yaklaşım.
Panik bozukluğu tedavisi
Psikiyatri Hizmetleri
Panik bozukluğu tedavisi — bilişsel davranışçı terapi (BDT) ve ilaç kombinasyonu ile kapsamlı psikiyatrik yaklaşım.
Obsesif kompülsif bozukluk tedavisi
Psikiyatri Hizmetleri
Obsesif kompülsif bozukluk (OKB) tedavisi — maruz bırakma ve tepki önleme (ERP) terapisi ile yüksek doz SSRI birlikte uygulanır.
Bipolar bozukluk takibi
Psikiyatri Hizmetleri
Bipolar bozukluk takibi — mani, hipomani ve depresyon ataklarının uzun süreli izlemi ve duygu durum dengeleyici tedavisi.
Uyku bozuklukları tedavisi
Psikiyatri Hizmetleri
Uyku bozuklukları tedavisi — insomnia, gecikmiş uyku fazı ve psikiyatrik kaynaklı uyku sorunlarında BDT-I (CBT-I) ve gerektiğinde ilaç tedavisi.
Çift ve aile terapisi
Psikiyatri Hizmetleri
Çift ve aile terapisi — Gottman ve duygu odaklı terapi (EFT) yaklaşımları ile ilişki ve aile içi iletişim sorunlarının ele alındığı klinik psikoterapi.