Kanda 25-hidroksi vitamin D3 (25-OH D3) düzeyini ölçen tıbbi biyokimya tetkiki. Kemik metabolizması, kas fonksiyonu ve genel sağlık değerlendirmesinde kullanılır.
Ne için yapılır
- Kemik ağrısı, kas güçsüzlüğü, sık düşme şikayeti olanlar
- Osteoporoz, osteomalazi (kemik yumuşaması) tanı ve takibi
- Düşük güneş ışığına maruziyeti olan, koyu tenli ya da kapalı giyim tercih edenler
- Kronik böbrek/karaciğer hastalığı veya malabsorbsiyon (Çölyak, Crohn) varlığı
- Hamilelik, emzirme veya menopoz sonrası dönem değerlendirmesi
- Vitamin D takviyesi alan hastalarda doz takibi
Hazırlık
- Açlık genellikle gerekmez; rutin uygulamaya göre tüpe kan alınır
- Son 24 saat içinde alınan vitamin D takviyesi laboratuvara bildirilir
- Kullanılan ilaçlar (kortikosteroid, antikonvülzan vb.) hekime iletilir
İşlem nasıl yapılır
- Koldan venöz kan örneği alınır (yaklaşık 3-5 mL)
- Örnek serum tüpüne aktarılır ve santrifüj edilir
- İmmünoassay (kemilüminesans) yöntemi ile 25-OH D3 düzeyi ölçülür
- Sonuç ng/mL biriminde raporlanır
- Sonuç hekime/hastaya yazılı olarak iletilir
İşlem sonrası
- Sonuçlar genellikle aynı veya ertesi gün içinde hazır olur
- 20 ng/mL altı eksiklik, 20-30 ng/mL yetersizlik kabul edilir
- Eksiklik halinde hekim doz ve süre planlar; tedavi sonrası 8-12 hafta sonra kontrol önerilir
- Sürekli takviye kullananlarda yıllık ölçüm yeterli olabilir
Riskler
- Kan alma noktasında morluk, hassasiyet veya küçük hematom
- Nadiren bayılma veya enjeksiyon yerinde kısa süreli ağrı
- Test sonucu klinik bulgularla birlikte değerlendirilmelidir; tek başına tanı koydurmaz
Sıkça Sorulanlar
Vitamin D testinden önce aç olmak gerekir mi?
Çoğu laboratuvarda açlık şartı aranmaz. Yine de randevu öncesi laboratuvarın talimatına uymak önerilir.
Düşük çıkarsa ne yapılır?
Düzey 20 ng/mL altında ise hekim eksiklik tanısı koyup uygun süre ve dozda takviye planlayabilir. Tedavi sonrası kontrol önemlidir.
Test ne sıklıkta tekrarlanmalı?
Eksiklik tedavisi alanlarda 8-12 hafta sonra kontrol; stabil kullananlarda yılda bir ölçüm yeterli olabilir.
Sigorta kapsamında mı?
Hekim endikasyonu ile istendiğinde SGK kapsamında karşılanır; ayrıntılar laboratuvar kabulünde teyit edilir.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Parathormon
Tıbbi Biyokimya
Parathormon (PTH) ölçümü — kalsiyum dengesi, kemik sağlığı ve paratiroid bezi değerlendirmesi.
Tam kan sayımı
Tıbbi Biyokimya
Hemogram (CBC) — kan hücrelerinin sayı ve oranlarını ölçen temel tarama tahlili.
Karaciğer fonksiyon testleri
Tıbbi Biyokimya
ALT, AST, ALP, GGT ve bilirubin ile karaciğer hücre hasarı ve safra yollarını değerlendiren tahliller.
Böbrek fonksiyon testleri
Tıbbi Biyokimya
Üre (BUN) ve kreatinin ile eGFR hesaplaması üzerinden böbrek süzme işlevini değerlendiren tahliller.
Açlık kan şekeri
Tıbbi Biyokimya
Açlık glukoz testi — diyabet taraması ve kan şekeri kontrolünde temel tahlil.
HbA1c
Tıbbi Biyokimya
HbA1c — son 2-3 ayın ortalama kan şekerini gösteren glikolize hemoglobin testi.
Lipid profili
Tıbbi Biyokimya
Lipid profili — total kolesterol, HDL, LDL ve trigliserit ölçümü ile kardiyovasküler risk değerlendirmesi.
Tiroid fonksiyon testleri
Tıbbi Biyokimya
Tiroid fonksiyon testleri — TSH, sT3 ve sT4 ölçümü ile tiroid bezi hastalıklarının tanı ve takibi.