Mycobacterium tuberculosis enfeksiyonunun risk gruplarında taranması, aktif hastalığın tanısı ve uzun süreli kombine antibiyotik tedavisinin planlanmasıdır.
Ne için yapılır
- İki haftadan uzun süren öksürük, kanlı balgam, gece terlemesi ve kilo kaybı
- Aktif tüberkülozlu hasta ile yakın temas öyküsü
- HIV, kronik böbrek yetmezliği, kanser ve immünsupresif tedavi gibi yüksek riskli durumlar
- Sağlık çalışanları, hapishane personeli ve göçmen popülasyonlarda tarama
- Anti-TNF tedavi öncesi latent enfeksiyon değerlendirmesi
- Çocuklarda BCG aşı sonrası temas riskinin değerlendirilmesi
Hazırlık
- Detaylı öykü, fizik muayene ve risk değerlendirmesi
- PPD (tüberkülin deri testi) veya IGRA (interferon gama salınım testi)
- Akciğer röntgeni, gerekirse toraks bilgisayarlı tomografisi
- Üç ayrı sabah balgam örneğinde ARB ve TB-PCR, kültür-antibiyogram
- Karaciğer fonksiyon testleri ve görme/işitme bazal değerlendirmesi
İşlem nasıl yapılır
- Tarama sonucu pozitif olan asemptomatik hastalarda latent TB tedavisi (genellikle 9 ay izoniazid veya 3 ay rifapentin-izoniazid) planlanır
- Aktif TB tanısı konan hastalarda ilk 2 ay yoğun faz: izoniazid, rifampisin, pirazinamid ve etambutol (HRZE)
- Sonraki 4-7 ay idame fazı: izoniazid ve rifampisin ile devam edilir; toplam tedavi 6-9 ay
- Doğrudan gözetimli tedavi (DGT) ilkesine göre ilaç uyumu izlenir
- Çoklu ilaç dirençli (MDR-TB) vakalarda tedavi 18-24 aya uzayabilir ve farklı kombinasyonlar gerekir
- Temaslı bireyler taranır, gerekenlere koruyucu tedavi başlanır
İşlem sonrası
- Aylık klinik kontrol, balgam takibi ve karaciğer fonksiyonlarının izlenmesi
- Görme problemi (etambutol), karıncalanma (izoniazid) gibi yan etkilerde hekime başvurulması
- Tedavi süresince sigara, alkol ve karaciğere zararlı ilaçlardan kaçınılması
- Tedavi bitiminde klinik ve radyolojik kür değerlendirmesi
- Halk sağlığı bildirimi ve temaslıların izlemi
Riskler
- İlaca bağlı karaciğer toksisitesi (özellikle izoniazid ve rifampisin)
- Görme alanında değişiklik (etambutol) ve görme keskinliğinde azalma
- İzoniazide bağlı periferik nöropati (B6 vitamini eklemek riski azaltır)
- Allerjik döküntüler, eklem ağrıları (pirazinamid)
- Tedaviye uyumsuzlukta dirençli (MDR/XDR) tüberküloz gelişimi
Sıkça Sorulanlar
BCG aşısı olduğumda PPD pozitif çıkar mı?
Aşı sonrası bazı bireylerde geçici pozitiflik olabilir; kararsız vakalarda IGRA testi tercih edilir.
Tedavi süresince işime devam edebilir miyim?
Balgam yayma negatifleştikten sonra (genellikle ilk 2-3 hafta) bulaştırıcılık belirgin azalır; hekiminizin önerisiyle işe dönebilirsiniz.
İlaçları erken bırakırsam ne olur?
Erken bırakmak hastalığın tekrarlaması ve dirençli (MDR) tüberküloz gelişimi riskini artırır; tedavi planına tam uyum çok önemlidir.
Tüberküloz tamamen iyileşir mi?
Uygun ve tam süreli tedavi ile büyük çoğunluk iyileşir; ancak hekim takibi olmadan kesin tedavi vaadinde bulunulamaz.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Pnömoni tedavisi
Göğüs Hastalıkları
Pnömoni (zatürre) tedavisi — bakteri, virüs veya mantar kaynaklı akciğer enfeksiyonunun yönetimi.
Bronkoskopi
Göğüs Hastalıkları
İnce kameralı cihazla solunum yollarının doğrudan görüntülenmesi ve örnek alınması.
Bronşiektazi Hastalığı Tanı Tedavi Takip
Göğüs Hastalıkları
Bronşektazi tanı ve tedavi süreci — hava yollarının kalıcı genişlemesinin değerlendirilmesi ve yönetimi.
Nebulizatör tedavisi
Göğüs Hastalıkları
Nebulizatör tedavisi — solunum yoluyla ilaç uygulaması ile bronş açıcı ve antiinflamatuar tedavi.
Oksijen tedavisi
Göğüs Hastalıkları
Oksijen tedavisi — kronik solunum yetmezliğinde uzun süreli ev tipi ve hastane içi destek tedavisi.
CPAP/BiPAP tedavisi
Göğüs Hastalıkları
CPAP/BiPAP tedavisi — uyku apnesi ve kronik hipoventilasyonda noninvaziv pozitif basınçlı solunum desteği.
Alerjik solunum yolu hastalıkları tedavisi
Göğüs Hastalıkları
Alerjik solunum yolu hastalıkları tedavisi — alerjik rinit ve astımda kanıta dayalı kademeli tedavi.
Spirometri
Göğüs Hastalıkları
Akciğerlerin solunum kapasitesini ölçen, obstrüktif ve restriktif hastalıkları ayırt eden temel test.