Erkek infertilitesinin değerlendirilmesinde kullanılan, sperm sayısı, hareketliliği ve morfolojisini WHO kriterlerine göre inceleyen laboratuvar testi.
Ne için yapılır
- Çift olarak en az 12 ay korunmasız ilişkiye rağmen gebelik sağlanamaması (infertilite araştırması)
- Vazektomi sonrası sperm yokluğunun (azoospermi) doğrulanması
- Varikosel veya inmemiş testis (kriptorşidizm) takibi
- Geçirilmiş testis enfeksiyonu, travma veya kemoterapi/radyoterapi sonrası değerlendirme
- Hormonal bozuklukların etkisinin araştırılması
- Yardımla üreme tedavileri (IVF, IUI) öncesi temel inceleme
Hazırlık
- Numune vermeden önce 2-7 gün cinsel perhiz (boşalmama) gereklidir
- Test öncesi ateşli hastalık geçirildiyse 2-3 ay sonrası tercih edilir
- Alkol, sigara ve yoğun stresten test öncesi günlerde uzak durulması önerilir
- Numune mümkünse laboratuvar koşullarında masturbasyonla alınır; eve toplama yapılacaksa 1 saat içinde teslim edilmelidir
- Kullanılan ilaçlar (hormonlar, antibiyotikler) hekime bildirilir
İşlem nasıl yapılır
- Numune steril, geniş ağızlı bir kapta toplanır
- Toplama anı ve süresi laboratuvara bildirilir
- Likefaksiyon (sıvılaşma) süresi (genellikle 15-30 dakika) beklenir
- Sperm sayısı, hareketliliği (motilite) ve şekli (morfoloji) mikroskobik olarak değerlendirilir
- Hacim, pH, viskozite ve lökosit varlığı incelenir
- Sonuçlar WHO 2021 referans değerlerine göre raporlanır
İşlem sonrası
- Sonuçlar genellikle aynı gün veya ertesi gün hazır olur
- Sınırda veya anormal sonuç durumunda 2-4 hafta sonra tekrar test önerilir
- Üroloji uzmanı tarafından klinik değerlendirme yapılır
- Gerekirse hormonal testler ve genetik incelemeler eklenir
- Yaşam tarzı önerileri (sigara/alkol azaltma, beslenme) verilebilir
Riskler
- İşlem invaziv değildir, fiziksel risk taşımaz
- Tek seferlik test sonuçlarının doğal dalgalanma gösterebilmesi
- Numune toplama sürecinde psikolojik rahatsızlık olabilmesi
- Numune transport süresi uzarsa sonuçların güvenilirliğinin düşmesi
Sıkça Sorulanlar
Tek bir test yeterli mi?
Sperm parametreleri zamanla dalgalanma gösterebildiği için, anormal veya sınırda sonuç alındığında 2-4 hafta arayla en az iki test yapılması önerilir.
Cinsel perhiz neden önemli?
DSÖ kılavuzlarına göre 2-7 günlük perhiz, sperm parametrelerinin standardize edilmiş şekilde değerlendirilmesi için gereklidir. Daha kısa veya uzun süre sonuçları yanıltabilir.
Numuneyi evde alabilir miyim?
Mümkünse laboratuvarda alınması tercih edilir. Evde alınacaksa numune vücut sıcaklığına yakın saklanmalı ve 1 saat içinde laboratuvara ulaştırılmalıdır.
Sonuç anormal çıkarsa ne yapılmalı?
Sonuçların üroloji uzmanı tarafından değerlendirilmesi gerekir. Tek anormal sonuç tek başına tanı koydurmaz; tekrar testler ve ek tetkiklerle bütüncül değerlendirme yapılır.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Tam kan sayımı
Tıbbi Biyokimya
Hemogram (CBC) — kan hücrelerinin sayı ve oranlarını ölçen temel tarama tahlili.
Karaciğer fonksiyon testleri
Tıbbi Biyokimya
ALT, AST, ALP, GGT ve bilirubin ile karaciğer hücre hasarı ve safra yollarını değerlendiren tahliller.
Böbrek fonksiyon testleri
Tıbbi Biyokimya
Üre (BUN) ve kreatinin ile eGFR hesaplaması üzerinden böbrek süzme işlevini değerlendiren tahliller.
Açlık kan şekeri
Tıbbi Biyokimya
Açlık glukoz testi — diyabet taraması ve kan şekeri kontrolünde temel tahlil.
HbA1c
Tıbbi Biyokimya
HbA1c — son 2-3 ayın ortalama kan şekerini gösteren glikolize hemoglobin testi.
Lipid profili
Tıbbi Biyokimya
Lipid profili — total kolesterol, HDL, LDL ve trigliserit ölçümü ile kardiyovasküler risk değerlendirmesi.
Tiroid fonksiyon testleri
Tıbbi Biyokimya
Tiroid fonksiyon testleri — TSH, sT3 ve sT4 ölçümü ile tiroid bezi hastalıklarının tanı ve takibi.
Tam idrar tahlili
Tıbbi Biyokimya
Tam idrar tahlili — fiziksel, kimyasal ve mikroskobik incelemeyle idrar yolu ve metabolik hastalık taraması.