Akciğer atardamarlarındaki basınç artışının ekokardiyografi ve sağ kalp kateterizasyonu ile tanılanıp grup bazlı tedavi planının oluşturulduğu süreçtir.
Ne için yapılır
- Açıklanamayan ilerleyici nefes darlığı ve egzersiz kapasitesinde azalma
- Bayılma (senkop), göğüs ağrısı, çarpıntı şikayetleri
- Bilinen kalp yetmezliği veya doğumsal kalp hastalığında değerlendirme
- Kronik akciğer hastalığı (KOAH, pulmoner fibrozis) zemininde şüphe
- Geçirilmiş pulmoner emboli sonrası kronik tromboembolik hipertansiyon (CTEPH) şüphesi
- Bağ dokusu hastalıkları (skleroderma, lupus) takibi
- Aile öyküsünde pulmoner arteriyel hipertansiyon (PAH) varlığı
Hazırlık
- Mevcut ilaç listesi ve geçirilmiş hastalıklar gözden geçirilir
- Sağ kalp kateterizasyonu öncesi 6 saat aç olma
- Pıhtılaşma testleri ve böbrek fonksiyonları kontrol edilir
- Kan sulandırıcı ilaç kullanımı hekim onayı ile düzenlenir
- İşlem günü rahat kıyafetler ve eşlikçi önerilir
İşlem nasıl yapılır
- Ayrıntılı kalp-akciğer muayenesi ve EKG
- Ekokardiyografi (EKO) ile sistolik pulmoner arter basıncının tahmini
- Solunum fonksiyon testleri ve 6 dakika yürüme testi
- Toraks BT, V/Q sintigrafisi (CTEPH ayırıcı tanısı için)
- Sağ kalp kateterizasyonu (right heart catheterization) ile kesin basınç ölçümü
- Sınıflandırma: PAH (Grup 1, primer/idiyopatik dahil), sol kalp kaynaklı (Grup 2), akciğer hastalığı (Grup 3), CTEPH (Grup 4), multifaktöriyel (Grup 5)
İşlem sonrası
- Gruba göre özelleşmiş tedavi: PAH'ta endotelin reseptör antagonistleri, PDE5 inhibitörleri, prostasiklin analogları
- Grup 2-3'te altta yatan hastalığın tedavisi öncelikli
- CTEPH'te pulmoner endarterektomi veya balon pulmoner anjiyoplasti değerlendirmesi
- 3-6 ayda bir EKO, 6 dakika yürüme testi, BNP/NT-proBNP takibi
- Egzersiz reçetesi ve aşılama (grip, pnömokok) önerisi
Riskler
- Sağ kalp kateterizasyonunda nadir kanama, aritmi veya damar hasarı
- PAH ilaçlarına bağlı yan etkiler (baş ağrısı, hipotansiyon, karaciğer enzim artışı)
- Tedavisiz olgularda sağ kalp yetmezliği gelişimi
- Gebelik PAH'ta yüksek risklidir, planlama mutlaka hekim ile yapılmalıdır
- Yüksek irtifaya çıkış ve uçuşlarda ek değerlendirme gerekir
Sıkça Sorulanlar
Pulmoner hipertansiyon tedavi edilebilir mi?
Erken ve doğru sınıflandırılmış olgularda etkili tedaviler vardır; özellikle CTEPH cerrahi ile tamamen düzelebilir.
Egzersiz yapabilir miyim?
Hekim onayı ile düşük-orta yoğunluklu egzersiz programları faydalıdır. Aşırı zorlamadan kaçınılmalıdır.
Aile bireylerim risk altında mı?
İdiyopatik veya kalıtsal PAH olgularında birinci derece yakınların değerlendirilmesi önerilir.
Takip aralığı nedir?
Stabil hastalarda 3-6 ay, tedavi değişikliklerinde daha sık kontrol gerekir.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Oksijen tedavisi
Göğüs Hastalıkları
Oksijen tedavisi — kronik solunum yetmezliğinde uzun süreli ev tipi ve hastane içi destek tedavisi.
CPAP/BiPAP tedavisi
Göğüs Hastalıkları
CPAP/BiPAP tedavisi — uyku apnesi ve kronik hipoventilasyonda noninvaziv pozitif basınçlı solunum desteği.
Spirometri
Göğüs Hastalıkları
Akciğerlerin solunum kapasitesini ölçen, obstrüktif ve restriktif hastalıkları ayırt eden temel test.
Solunum fonksiyon testleri
Göğüs Hastalıkları
SFT/PFT ile akciğer hacim, akım ve gaz değişiminin kapsamlı değerlendirilmesi.
Bronkoskopi
Göğüs Hastalıkları
İnce kameralı cihazla solunum yollarının doğrudan görüntülenmesi ve örnek alınması.
KOAH değerlendirmesi ve tedavisi
Göğüs Hastalıkları
GOLD kılavuzlarına göre KOAH tanısı, sınıflaması ve bireyselleştirilmiş tedavi yönetimi.
Astım değerlendirmesi ve tedavisi
Göğüs Hastalıkları
GINA kılavuzuna göre astım tanısı, kontrol değerlendirmesi ve basamaklı tedavi yönetimi.
Akciğer kanseri taraması
Göğüs Hastalıkları
Akciğer kanseri taraması — yüksek riskli bireylerde düşük doz BT ile erken tanı programı.