İdrar yolu enfeksiyonunun etken bakterisini ve uygun antibiyotiği belirlemek için yapılan, orta akım temiz toplama ile alınan idrar örneğinin kültür incelemesi.
Ne için yapılır
- Komplike veya tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu
- Tam idrar tahlilinde lökosit ve nitrit pozitifliği
- Gebelikte asemptomatik bakteriüri taraması
- Yenidoğan, bebek ve çocukta ateş etiyolojisi
- Üriner sistem operasyonu öncesi değerlendirme
- Sondalı hasta veya immünsupresif hastada enfeksiyon şüphesi
- Antibiyotik tedavisine yanıtsız idrar yolu enfeksiyonu
Hazırlık
- Mümkünse antibiyotik başlamadan veya en az 48 saat sonra örnek alınır
- Genital bölge sabunlu su ile yıkanır, durulanır ve kurulanır
- Sabah ilk idrar tercih edilir
- Bol su tüketildiğinde idrar dilüe olabilir, sonuç değerlendirmesinde dikkate alınır
- Sondalı hastalarda örnek doğrudan sonda portundan steril teknikle alınır
İşlem nasıl yapılır
- Hasta orta akım temiz toplama tekniği ile steril kaba idrar verir: ilk akım atılır, ortadan örnek alınır
- Örnek 1-2 saat içinde laboratuvara teslim edilir veya 4°C'de saklanır
- Kalibre öze ile besiyerlerine (kanlı agar, MacConkey) ekim yapılır
- 37°C'de 24-48 saat inkübe edilir, koloni sayımı yapılır
- Üreyen mikroorganizma biyokimyasal/MALDI-TOF yöntemleriyle tanımlanır
- Antibiyogram (duyarlılık) testi ile uygun antibiyotik belirlenir
İşlem sonrası
- Anlamlı üreme: orta akım örnekte tek bakterinin >10^5 koloni/mL üremesi (semptomatik kadında 10^3 koloni/mL de değerli)
- Karışık üreme genellikle kontaminasyondur, tekrar örnek istenir
- Sonuç ve antibiyogram raporu 48-72 saatte tamamlanır
- Hekim antibiyogram sonucuna göre tedavi planlar veya başlanan tedaviyi düzenler
- Tedavi sonrası kontrol kültür gerekli endikasyonlarda (gebelik, çocukluk) önerilir
Riskler
- İşlem invaziv değildir; fiziksel risk içermez
- Hatalı toplama tekniği kontaminasyon ile sahte üremelere yol açabilir
- Antibiyotik başlamış hastalarda yanlış negatif sonuç görülebilir
- Sondadan alınan örnekte kolonizasyon ile gerçek enfeksiyon ayrımı klinik gerektirir
Sıkça Sorulanlar
Tam idrar tahlilinden farkı nedir?
Tam idrar tahlili tarama testidir; kültür ise enfeksiyon etkenini ve hangi antibiyotiğe duyarlı olduğunu belirleyen kesin tanı testidir.
Sonuç neden 2-3 gün sürer?
Bakterinin üremesi ve duyarlılık testi inkübasyon süresi gerektirir. Hızlı moleküler yöntemlerle bazı laboratuvarlarda süre kısalabilir.
Antibiyotik aldıktan sonra kültür yapılabilir mi?
Mümkünse antibiyotik başlamadan önce örnek alınması önerilir; başlanmışsa yanlış negatif olasılığı vardır, hekim ile değerlendirilmelidir.
Karışık üreme ne anlama gelir?
Birden çok bakterinin üremesi genellikle örneğin uygun toplanmadığını (kontaminasyon) gösterir; tekrar temiz toplama önerilir.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Tam idrar tahlili
Tıbbi Biyokimya
Tam idrar tahlili — fiziksel, kimyasal ve mikroskobik incelemeyle idrar yolu ve metabolik hastalık taraması.
İdrar yolu enfeksiyonu tedavisi
Üroloji
İdrar yolu enfeksiyonu tedavisi — basit ve komplike enfeksiyonlarda antibiyotik ve takip.
Tam kan sayımı
Tıbbi Biyokimya
Hemogram (CBC) — kan hücrelerinin sayı ve oranlarını ölçen temel tarama tahlili.
Karaciğer fonksiyon testleri
Tıbbi Biyokimya
ALT, AST, ALP, GGT ve bilirubin ile karaciğer hücre hasarı ve safra yollarını değerlendiren tahliller.
Böbrek fonksiyon testleri
Tıbbi Biyokimya
Üre (BUN) ve kreatinin ile eGFR hesaplaması üzerinden böbrek süzme işlevini değerlendiren tahliller.
Açlık kan şekeri
Tıbbi Biyokimya
Açlık glukoz testi — diyabet taraması ve kan şekeri kontrolünde temel tahlil.
HbA1c
Tıbbi Biyokimya
HbA1c — son 2-3 ayın ortalama kan şekerini gösteren glikolize hemoglobin testi.
Lipid profili
Tıbbi Biyokimya
Lipid profili — total kolesterol, HDL, LDL ve trigliserit ölçümü ile kardiyovasküler risk değerlendirmesi.