Kanda folat (folik asit, B9 vitamini) düzeyini ölçen tıbbi biyokimya tetkiki. Megaloblastik anemi, gebelik planlaması ve beslenme yetersizliği değerlendirmesinde kullanılır.
Ne için yapılır
- Megaloblastik anemi (büyük hücreli kansızlık) şüphesi
- Gebelik planlaması ve gebeliğin erken döneminde değerlendirme
- Kronik gastrointestinal hastalık, malabsorbsiyon, Çölyak hastalığı
- Alkol kullanım bozukluğu veya yetersiz beslenme
- Antikonvülzan (epilepsi ilacı), metotreksat gibi folat metabolizmasını etkileyen ilaç kullanımı
- Açıklanamayan halsizlik, dilde yanma, ağız içi yara şikayetleri
Hazırlık
- Test öncesi 8 saatlik açlık laboratuvar tercihine göre istenebilir
- Folat içeren takviye veya multivitamin son 24 saat içinde alındıysa belirtilmelidir
- Hemolize (kan örneğinin bozulması) duyarlı bir testtir; örnek dikkatli alınır
İşlem nasıl yapılır
- Koldan venöz kan örneği alınır
- Örnek serum veya plazma olarak ayrılır
- İmmünoassay yöntemi ile folat düzeyi ölçülür
- Sonuç ng/mL olarak raporlanır
- Eksiklik şüphesinde B12 vitamini birlikte değerlendirilir
İşlem sonrası
- Sonuçlar genellikle 1-2 iş günü içinde hazır olur
- Düzey 4 ng/mL altı düşük, 4-7 ng/mL sınırda kabul edilir
- Düşüklük saptanırsa hekim diyet ve takviye önerebilir
- Gebelik planlayan kadınlarda gebelik öncesi en az 1 ay ve ilk 12 hafta günlük 400 mcg folik asit takviyesi kılavuzlarda standart önerdir
- Tedavi sonrası 1-3 ay içinde kontrol önerilebilir
Riskler
- Kan alma noktasında morluk veya hassasiyet
- Nadiren bayılma; enjeksiyon yerinde kısa süreli ağrı
- B12 eksikliği eş zamanlı varsa tek başına folat takviyesi nörolojik bulguları maskeleyebilir; bu nedenle ikili değerlendirme önemlidir
Sıkça Sorulanlar
Folat ve B12 testi neden birlikte istenir?
İki vitamin de megaloblastik anemiye yol açabilir ve B12 eksikliğinde sadece folat verilirse sinir hasarı maskelenebileceğinden ikisinin birlikte değerlendirilmesi önerilir.
Gebelikte ne kadar folik asit alınmalı?
Sağlık otoritelerinin önerisi gebelik öncesi en az 1 ay ve ilk 12 haftada günde 400 mcg folik asit takviyesidir. Riskli durumlarda hekim daha yüksek doz önerebilir.
Açlık şart mı?
Laboratuvara göre değişebilir; çoğu merkez 8 saatlik açlık önerir. Randevu öncesi laboratuvar bilgisini onaylayın.
Yeşil yapraklı sebze yemek yeterli mi?
Diyet önemlidir ancak gebelik gibi artmış ihtiyaç dönemlerinde diyet tek başına yeterli olmayabilir; takviye gerekir.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Vitamin B12
Tıbbi Biyokimya
Vitamin B12 testi — sinir sistemi ve kan yapımı için gerekli kobalamin düzeyinin belirlenmesi.
Tam kan sayımı
Tıbbi Biyokimya
Hemogram (CBC) — kan hücrelerinin sayı ve oranlarını ölçen temel tarama tahlili.
Karaciğer fonksiyon testleri
Tıbbi Biyokimya
ALT, AST, ALP, GGT ve bilirubin ile karaciğer hücre hasarı ve safra yollarını değerlendiren tahliller.
Böbrek fonksiyon testleri
Tıbbi Biyokimya
Üre (BUN) ve kreatinin ile eGFR hesaplaması üzerinden böbrek süzme işlevini değerlendiren tahliller.
Açlık kan şekeri
Tıbbi Biyokimya
Açlık glukoz testi — diyabet taraması ve kan şekeri kontrolünde temel tahlil.
HbA1c
Tıbbi Biyokimya
HbA1c — son 2-3 ayın ortalama kan şekerini gösteren glikolize hemoglobin testi.
Lipid profili
Tıbbi Biyokimya
Lipid profili — total kolesterol, HDL, LDL ve trigliserit ölçümü ile kardiyovasküler risk değerlendirmesi.
Tiroid fonksiyon testleri
Tıbbi Biyokimya
Tiroid fonksiyon testleri — TSH, sT3 ve sT4 ölçümü ile tiroid bezi hastalıklarının tanı ve takibi.