Kanda CA-125 düzeyini ölçen tıbbi biyokimya tetkiki. Tümör belirteci olup özellikle over (yumurtalık) kanseri tanı ve takibinde, klinik ve görüntüleme bulgularıyla birlikte yorumlanır.
Ne için yapılır
- Pelvik kitle saptanmış hastalarda over (yumurtalık) kanseri ön değerlendirmesi
- Tanı almış over kanseri hastalarında tedavi yanıtı takibi
- Cerrahi/kemoterapi sonrası nüks (hastalığın geri dönüşü) izlemi
- Endometriozis, pelvik enflamatuar hastalık gibi durumlarda klinik gerekçe ile tamamlayıcı değerlendirme
- Asit (karın sıvısı toplanması) ya da plevral efüzyonun ayırıcı tanısında destek tetkik olarak
Hazırlık
- Açlık şartı aranmaz
- Menstrüel siklus döneminde ölçüm fizyolojik yükseklik yapabilir; randevu hekimle planlanabilir
- Yakın zamanda jinekolojik girişim ya da batın cerrahisi geçirilmişse laboratuvara bildirilmelidir
İşlem nasıl yapılır
- Koldan venöz kan örneği alınır
- Serum ayrılır ve immünoassay yöntemi ile CA-125 düzeyi ölçülür
- Sonuç U/mL biriminde raporlanır
- Pelvik ultrason, MR ve klinik bulgularla birlikte değerlendirilir
İşlem sonrası
- Sonuçlar 1-2 iş günü içinde hazır olur
- Tedavi yanıtı izleminde belirli aralıklarla (genellikle 2-3 ay) tekrarlanır
- Trend (yükselme/azalma eğilimi) tek bir değerden daha bilgilendiricidir
- Yükseklik tek başına kanser tanısı koymaz; ileri görüntüleme ve doku tanısı esastır
- Sonuçlar mutlaka jinekolojik onkoloji ekibi ile birlikte yorumlanır
Riskler
- Kan alma noktasında morluk veya hassasiyet
- Tümör belirteçleri tarama amaçlı KULLANILMAZ; düşük spesifite nedeniyle gereksiz endişe ve gereksiz işlem riski oluşturabilir
- Endometriozis, hamilelik, adet dönemi, karaciğer hastalığı, peritonit gibi durumlarda yükselebilir (yanlış pozitif)
- Over kanseri olmasına rağmen değer normal olabilir (yanlış negatif)
Sıkça Sorulanlar
CA-125 yüksekliği kesin kanser midir?
Hayır. Endometriozis, adet dönemi, hamilelik, karaciğer hastalığı, peritonit gibi pek çok selim (iyi huylu) durum da CA-125'i yükseltebilir. Sonuç görüntüleme ve klinik bulgularla bütünleşik değerlendirilir.
Tarama amaçlı yaptırılır mı?
Hayır. CA-125, sağlıklı kadınlarda over kanseri taraması için önerilmez. Tarama amaçlı kullanım yanlış pozitif/negatif sonuç ve gereksiz işlem riski taşır.
Tedavi takibinde nasıl kullanılır?
Tanı almış hastalarda zaman içindeki eğilim (düşme/yükselme) tedavi yanıtı veya nüks ipucu verir. Tek bir değer yerine seri ölçüm yorumlanır.
Sonuç çıkması ne kadar sürer?
Genellikle 1-2 iş günü içinde hazır olur.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Tam kan sayımı
Tıbbi Biyokimya
Hemogram (CBC) — kan hücrelerinin sayı ve oranlarını ölçen temel tarama tahlili.
Karaciğer fonksiyon testleri
Tıbbi Biyokimya
ALT, AST, ALP, GGT ve bilirubin ile karaciğer hücre hasarı ve safra yollarını değerlendiren tahliller.
Böbrek fonksiyon testleri
Tıbbi Biyokimya
Üre (BUN) ve kreatinin ile eGFR hesaplaması üzerinden böbrek süzme işlevini değerlendiren tahliller.
Açlık kan şekeri
Tıbbi Biyokimya
Açlık glukoz testi — diyabet taraması ve kan şekeri kontrolünde temel tahlil.
HbA1c
Tıbbi Biyokimya
HbA1c — son 2-3 ayın ortalama kan şekerini gösteren glikolize hemoglobin testi.
Lipid profili
Tıbbi Biyokimya
Lipid profili — total kolesterol, HDL, LDL ve trigliserit ölçümü ile kardiyovasküler risk değerlendirmesi.
Tiroid fonksiyon testleri
Tıbbi Biyokimya
Tiroid fonksiyon testleri — TSH, sT3 ve sT4 ölçümü ile tiroid bezi hastalıklarının tanı ve takibi.
Tam idrar tahlili
Tıbbi Biyokimya
Tam idrar tahlili — fiziksel, kimyasal ve mikroskobik incelemeyle idrar yolu ve metabolik hastalık taraması.