Boğazdan alınan sürüntü örneğinde enfeksiyon etkeninin saptandığı test. Özellikle A grubu streptokok faranjitinin tanısında kullanılır.
Ne için yapılır
- Akut faranjit ve tonsillit (boğaz iltihabı) değerlendirmesi
- A grubu beta-hemolitik streptokok şüphesi (yüksek ateş, lenfadenopati)
- Akut romatizmal ateş ve glomerülonefrit önlenmesi
- Tekrarlayan boğaz enfeksiyonu araştırması
- Difteri, gonokok veya MRSA taşıyıcılığı tetkiki
- Antibiyotik tedavisine yanıtsız faranjit
- Aile içi tarama (skarlatina vakalarında)
Hazırlık
- Örnek alımı öncesi 4-6 saat ağıza bir şey alınmaması önerilir
- Antibakteriyel gargara ve sprey kullanılmaz
- Antibiyotik kullanımı tetkik öncesi hekime bildirilir
- Örnek tercihen sabah, kahvaltıdan önce alınır
İşlem nasıl yapılır
- Hasta ağzını geniş açar ve dilini dışarı çıkarır
- Steril sürüntü çubuğu ile bademcik, bademcik arkası ve boğaz arka duvarından örnek alınır
- İşlem 5-10 saniye sürer; öğürme refleksi olabilir
- Hızlı antijen testi (RADT) ile 10-15 dakikada streptokok varlığı kontrol edilir
- Negatif RADT sonrası örnek bakteri kültürü için besiyerine ekilir
- Üreyen bakterilerde antibiyogram yapılır
İşlem sonrası
- Hızlı test pozitifse hemen antibiyotik tedavisi başlanır
- Kültür sonucu 24-48 saatte raporlanır
- Streptokok pozitifse 10 günlük antibiyotik kürü tamamlanır
- Aile bireylerinde belirti varsa onlara da test önerilebilir
Riskler
- Örnek alma sırasında kısa süreli öğürme refleksi
- Bademciklerin hassas olduğu durumlarda hafif rahatsızlık
- Çocuklarda korku ve direnç
- Yanlış negatif sonuç (örnek yetersizliği)
Sıkça Sorulanlar
Hızlı test ile kültür arasındaki fark nedir?
Hızlı antijen testi 10-15 dakikada sonuç verir ama duyarlılığı sınırlıdır. Kültür altın standarttır; 24-48 saatte sonuçlanır ve antibiyotik duyarlılığını da gösterir.
Boğaz ağrısının her durumunda kültür gerekir mi?
Hayır. Çoğu boğaz ağrısı virüs kaynaklıdır ve antibiyotik gerektirmez. Yüksek ateş, beyaz pamukçuklar ve lenf bezi şişliği gibi bulgularda kültür önerilir.
Örnek alma ağrılı mı?
Ağrılı değildir. Sadece bademciklere temas anında öğürme hissi olabilir; işlem birkaç saniye sürer.
Streptokok tedavi edilmezse ne olur?
Akut romatizmal ateş, kalp kapak hastalığı ve böbrek iltihabı (glomerülonefrit) gibi geç komplikasyonlar gelişebilir. Bu nedenle tedavi önemlidir.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Tam kan sayımı
Tıbbi Biyokimya
Hemogram (CBC) — kan hücrelerinin sayı ve oranlarını ölçen temel tarama tahlili.
Karaciğer fonksiyon testleri
Tıbbi Biyokimya
ALT, AST, ALP, GGT ve bilirubin ile karaciğer hücre hasarı ve safra yollarını değerlendiren tahliller.
Böbrek fonksiyon testleri
Tıbbi Biyokimya
Üre (BUN) ve kreatinin ile eGFR hesaplaması üzerinden böbrek süzme işlevini değerlendiren tahliller.
Açlık kan şekeri
Tıbbi Biyokimya
Açlık glukoz testi — diyabet taraması ve kan şekeri kontrolünde temel tahlil.
HbA1c
Tıbbi Biyokimya
HbA1c — son 2-3 ayın ortalama kan şekerini gösteren glikolize hemoglobin testi.
Lipid profili
Tıbbi Biyokimya
Lipid profili — total kolesterol, HDL, LDL ve trigliserit ölçümü ile kardiyovasküler risk değerlendirmesi.
Tiroid fonksiyon testleri
Tıbbi Biyokimya
Tiroid fonksiyon testleri — TSH, sT3 ve sT4 ölçümü ile tiroid bezi hastalıklarının tanı ve takibi.
Tam idrar tahlili
Tıbbi Biyokimya
Tam idrar tahlili — fiziksel, kimyasal ve mikroskobik incelemeyle idrar yolu ve metabolik hastalık taraması.