Karaciğer kanseri (hepatosellüler karsinom) ve germ hücreli tümörlerin tanı, takip ve nüks izleminde kullanılan alfa-fetoprotein kan testi.
Ne için yapılır
- Hepatosellüler karsinom (HCC) tanı ve takibinde
- Siroz hastalarında karaciğer kanseri tarama desteği (görüntüleme ile birlikte)
- Germ hücreli testis ve over tümörlerinin tanı/takibi
- Tedaviye yanıtın izlenmesi ve nüks değerlendirmesi
- Gebelikte fetal anomali taraması (üçlü/dörtlü tarama bileşeni)
- Kronik hepatit B/C izleminde periyodik değerlendirme
Hazırlık
- Özel açlık gerekmez
- Gebelik durumu mutlaka belirtilmelidir (referans aralık değişir)
- Kronik karaciğer hastalığı öyküsünün bildirilmesi
- Önceki AFP ve görüntüleme sonuçlarının getirilmesi
İşlem nasıl yapılır
- Koldan venöz kan örneği alınır
- Serum üzerinde immünolojik yöntemle ölçüm yapılır
- Sonuç ng/mL cinsinden bildirilir
- HCC izleminde her 6 ayda bir karaciğer ultrasonu ile birlikte kullanılması önerilir
İşlem sonrası
- Tedavi sürecinde düzenli ölçüm
- Yükselen değerlerde batın görüntülemesi (USG, MR, BT) yapılır
- Trend takibi tek ölçümden daha değerlidir
- Sonuçların hekim tarafından yorumlanması
Riskler
- Kan alımına bağlı küçük morluk veya hassasiyet
- Hamilelik, hepatit, siroz gibi durumlarda yanlış yükselme
- Erken evre HCC'de normal değer (yanlış negatiflik)
- Tek başına tanı koydurmaz; görüntüleme ile birlikte değerlendirilir
Sıkça Sorulanlar
AFP yüksek olduğunda mutlaka karaciğer kanseri midir?
Hayır. Hepatit, siroz, hamilelik ve bazı iyi huylu durumlarda da yükselebilir. Görüntüleme ile birlikte değerlendirilir.
Sirozum var, AFP ne sıklıkta bakılmalı?
Çoğu kılavuz siroz hastalarında her 6 ayda bir AFP ve karaciğer ultrasonografisi önerir. Hekiminizin önerisine uyun.
Hamilelikte AFP neden bakılır?
İkinci trimesterde fetal nöral tüp defekti ve kromozom anomalisi taramasının bir parçasıdır; tek başına tanı koydurmaz.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Karaciğer fonksiyon testleri
Tıbbi Biyokimya
ALT, AST, ALP, GGT ve bilirubin ile karaciğer hücre hasarı ve safra yollarını değerlendiren tahliller.
Tam kan sayımı
Tıbbi Biyokimya
Hemogram (CBC) — kan hücrelerinin sayı ve oranlarını ölçen temel tarama tahlili.
Böbrek fonksiyon testleri
Tıbbi Biyokimya
Üre (BUN) ve kreatinin ile eGFR hesaplaması üzerinden böbrek süzme işlevini değerlendiren tahliller.
Açlık kan şekeri
Tıbbi Biyokimya
Açlık glukoz testi — diyabet taraması ve kan şekeri kontrolünde temel tahlil.
HbA1c
Tıbbi Biyokimya
HbA1c — son 2-3 ayın ortalama kan şekerini gösteren glikolize hemoglobin testi.
Lipid profili
Tıbbi Biyokimya
Lipid profili — total kolesterol, HDL, LDL ve trigliserit ölçümü ile kardiyovasküler risk değerlendirmesi.
Tiroid fonksiyon testleri
Tıbbi Biyokimya
Tiroid fonksiyon testleri — TSH, sT3 ve sT4 ölçümü ile tiroid bezi hastalıklarının tanı ve takibi.
Tam idrar tahlili
Tıbbi Biyokimya
Tam idrar tahlili — fiziksel, kimyasal ve mikroskobik incelemeyle idrar yolu ve metabolik hastalık taraması.