Cilt bütünlüğünün bozulduğu kesik, yırtık ve travmatik yaralarda enfeksiyonun önlenmesi, doku iyileşmesinin sağlanması amacıyla temizlik, dikiş ve tetanoz koruması içeren işlem.
Ne için yapılır
- Kesici alet, cam veya keskin cisimle oluşan kesi yaraları
- Düşme veya çarpma sonrası yırtılma (laserasyon)
- Hayvan ısırığı veya tırnak sonrası ciltte açılma
- Cerrahi sonrası açılan yaralar veya ameliyat alanı bakımı
- Kronik yaralar (diyabetik ayak, bası yarası) — özel pansuman
- Yanık yaraları sonrası iyileşme dönemi pansumanı
Hazırlık
- Hasta yaranın oluşum şekli, zamanı ve yaralanma mekanizması hakkında bilgi verir
- Bilinen alerji (lokal anestezik, antibiyotik) belirtilir
- Tetanoz aşı durumu sorgulanır; gerekiyorsa rapel veya immünoglobulin yapılır
- Kan sulandırıcı ilaç kullanımı bildirilir
İşlem nasıl yapılır
- Yara serum fizyolojik veya antiseptik solüsyonla bol miktarda yıkanır
- Lokal anestezi uygulanarak ağrı kontrolü sağlanır
- Yabancı cisim, doku artıkları temizlenir; gerekirse cansız doku eksize edilir (debridman)
- Yara kenarları uygun gerginlikte yaklaştırılarak emilebilir veya emilemeyen iplikle dikilir
- Steril pansuman ile kapatılır; antibiyotik veya tetanoz koruması protokole göre uygulanır
- Çok kirli, geç gelen veya ısırık yaralarında dikiş ertelenebilir veya açık bırakılabilir
İşlem sonrası
- İlk 24-48 saat pansuman ıslatılmaz; banyo ve havuz önerilmez
- Günlük pansuman değişimi veya hekim önerisine göre takip
- Yüzde 5-7, gövdede 7-10, ekstremitede 10-14 günde dikiş alınır
- Yarada kızarıklık, akıntı, ağrı artışı veya ateş varsa derhal başvurulur
- Tetanoz aşı şeması tamamlanır (gerekiyorsa)
Riskler
- Yara yeri enfeksiyonu (selülit, abse)
- Kötü iyileşme veya kalın iz (keloid) gelişimi
- Lokal anestezi alerjisi veya geçici uyuşma
- Sinir, damar veya tendon yaralanmasının atlanması (özellikle el-bilek bölgesi)
- Tetanoz veya kuduz riski (yetersiz koruma yapılmadıysa)
Sıkça Sorulanlar
Yara dikilmeli mi yoksa kendi başına iyileşir mi?
Kenarları açık, derin veya 1 cm'den uzun yaralar genellikle dikilmelidir. Yüzeyel ve küçük sıyrıklar dikiş gerektirmez. Kararı muayene sonrası hekim verir.
Tetanoz aşısı her yarada gerekli mi?
Aşılı kişilerde son 5-10 yıl içinde rapel yapıldıysa genellikle gerekmez. Aşı durumu bilinmeyen, kirli veya derin yaralarda aşı ve gerekiyorsa immünoglobulin uygulanır.
Yara dikildikten sonra duş alabilir miyim?
İlk 24-48 saat ıslatmamak gerekir. Sonrasında kısa duş alınabilir; pansuman değiştirilir. Banyo, havuz ve denizden dikiş alınana kadar kaçınılır.
Kalıcı iz kalır mı?
Her dikilen yarada bir miktar iz kalabilir. İzin görünümü yaranın yeri, derinliği ve hastanın iyileşme özelliklerine bağlıdır; güneşten korumak ve nemlendirmek izi azaltır.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Yanık tedavisi
Acil Sağlık Hizmetleri
Yanık tedavisi — derece, yüzey alanı ve sıvı resüsitasyonu temelli acil yaklaşım.
Yara izi revizyonu
Cerrahi Poliklinik (Plastik)
Yara izi revizyonu — hipertrofik, keloid ve fonksiyon kısıtlayıcı skar dokusunun cerrahi tedavisi.
Yanık rekonstrüksiyonu
Cerrahi Poliklinik (Plastik)
Yanık rekonstrüksiyonu — iyileşmiş yanık skarı, kontraktür ve fonksiyon kaybının cerrahi düzeltimi.
Göğüs tüpü takılması
Acil Sağlık Hizmetleri
Göğüs tüpü (tüp torakostomi) — pnömotoraks ve hemotoraksta plevral boşluğun drenajı.
Yara bakımı ve debridman
Cerrahi Poliklinik Hizmetleri
Yara bakımı ve debridman — kronik ve akut yaralarda ölü dokunun temizlenmesi ve iyileşmenin desteklenmesi.
Acil muayene ve triaj
Acil Sağlık Hizmetleri
Acil muayene ve triaj — başvuruda hayati önceliklendirme ve hızlı tıbbi değerlendirme süreci.
Travma bakımı
Acil Sağlık Hizmetleri
Travma bakımı — çoklu yaralanmalarda ABCDE algoritması ile sistematik müdahale süreci.
Kardiyopulmoner resüsitasyon
Acil Sağlık Hizmetleri
Kardiyopulmoner resüsitasyon (CPR) — kalp durması sonrası dolaşım ve solunumu yeniden başlatma uygulaması.