Tıbbi muayenelerde net organik neden bulunamayan kronik bedensel yakınmaların ruhsal etkenlerle birlikte değerlendirilip tedavi edildiği klinik süreç.
Ne için yapılır
- Somatoform bozukluklar (somatizasyon, dönüşüm/konversiyon, ağrı bozukluğu)
- Açıklanamayan kronik baş ağrısı, mide-bağırsak şikayetleri, çarpıntı
- Stresle artan kronik ağrı sendromları (fibromiyalji eşlik edebilir)
- Hastalık kaygısı bozukluğu (eski adıyla hipokondriyazis)
- Tıbbi olarak açıklanamayan halsizlik, baş dönmesi, nefes darlığı
- Anksiyete veya depresyona eşlik eden bedensel belirtiler
Hazırlık
- Önceki tetkik ve raporların (tahlil, görüntüleme, EKG) görüşmeye getirilmesi
- Kullanılan ilaçların ve dozlarının listelenmesi
- Şikayetlerin başlangıcı ve seyriyle ilgili kısa bir not hazırlanması
- Aile veya yakının desteği gerekiyorsa eşlik etmesi
İşlem nasıl yapılır
- Detaylı psikiyatrik görüşme ve bedensel yakınmaların öyküsü alınır
- Önceden yapılmış tıbbi tetkikler değerlendirilir; gerekirse ilgili branşlardan görüş istenir
- Tanı konulduktan sonra hastaya durum anlaşılır biçimde açıklanır
- Bilişsel davranışçı terapi (BDT) ve gerektiğinde gevşeme/farkındalık egzersizleri planlanır
- Belirtiler şiddetli ya da depresyon/anksiyete eşlik ediyorsa SSRI grubu ilaçlar başlanabilir
- Tedavi planı kişiye özgü olarak aşamalı şekilde uygulanır
İşlem sonrası
- İlk haftalarda 1-2 haftada bir kontrol görüşmeleri
- İyileşmeyle birlikte kontrol aralıklarının kademeli uzatılması
- Belirti günlüğü tutularak tetikleyici stres etkenlerinin izlenmesi
- İlaç başlandıysa yan etki ve yanıt değerlendirmesi
- Gerektiğinde aile görüşmeleri ve psikoeğitim
Riskler
- İlaç başlandığında bulantı, baş ağrısı, uyku değişikliği gibi geçici yan etkiler
- Tedaviye yanıtın gecikmesi (4-8 hafta sürebilir)
- Belirtilerin dönem dönem alevlenmesi
- Terapiye uyumsuzlukta tedavi süresinin uzaması
Sıkça Sorulanlar
Şikayetlerim gerçek değil mi, hayal mi görüyorum?
Hayır. Bedensel belirtiler tamamen gerçektir; ancak temelinde organik bir hastalık yerine ruhsal etkenler bulunabilir. Tedavi bu mekanizmaya yönelir.
Sadece ilaçla mı tedavi edilir?
Hayır. Birinci basamak tedavi çoğunlukla bilişsel davranışçı terapidir. İlaç, eşlik eden depresyon/anksiyete ya da şiddetli belirtilerde eklenir.
Tedavi ne kadar sürer?
Belirti şiddetine göre 3-6 ay arasında değişebilir; kronik tablolarda daha uzun takip gerekebilir.
İntihar düşüncem olursa ne yapmalıyım?
Acil durumda 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun. Tedavi sürecinde böyle düşünceler oluşursa hekiminizi de bilgilendirin.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Bireysel psikoterapi
Psikiyatri Hizmetleri
Bire bir ruhsal danışmanlık — kanıta dayalı yöntemlerle duygusal ve davranışsal güçlüklerin ele alınması.
Bilişsel davranışçı terapi
Psikiyatri Hizmetleri
BDT — düşünce, duygu ve davranış arasındaki bağı yapılandırılmış biçimde çalışan kanıta dayalı terapi.
Sınav Anksiyetesi
Psikiyatri Hizmetleri
Sınav anksiyetesi tedavisi — sınav öncesi ve sırasında performansı bozan yoğun kaygıya yönelik psikiyatrik yaklaşım.
Somatoform Ağrı Bozuklukları
Psikiyatri Hizmetleri
Somatoform ağrı bozuklukları tedavisi — bedensel açıklaması yetersiz kronik ağrılarda ilaç + psikoterapi yaklaşımı.
Psikiyatrik değerlendirme
Psikiyatri Hizmetleri
Ruh sağlığının kapsamlı klinik değerlendirmesi — tanı, ayırıcı tanı ve tedavi planlaması.
Okul Başarısızlıkları
Psikiyatri Hizmetleri
Okul başarısızlığı değerlendirmesi — DEHB, öğrenme güçlüğü ve duygusal etkenlerin ayırıcı tanısı.
Depresyon tedavisi
Psikiyatri Hizmetleri
Depresyon tedavisi — psikoterapi, gerektiğinde ilaç ve yaşam tarzı düzenlemelerini birleştiren bütüncül yaklaşım.
Anksiyete bozuklukları tedavisi
Psikiyatri Hizmetleri
Anksiyete bozuklukları — yaygın kaygı, panik ve sosyal kaygıda terapi ve gerekirse ilaç ile yürütülen tedavi.