Bakteriyel enfeksiyon ve sepsis ayrımında kullanılan kan testi. CRP'ye göre bakteriyel enfeksiyonlara daha özgüdür ve antibiyotik tedavisine yön verir.
Ne için yapılır
- Şüpheli sepsis (yaygın bakteriyel enfeksiyon) değerlendirmesi
- Solunum yolu enfeksiyonlarında bakteriyel ve viral ayrımı
- Yoğun bakım hastalarında enfeksiyon takibi
- Antibiyotik tedavisinin başlanması ve sonlandırılmasına karar vermede
- Cerrahi sonrası enfeksiyon şüphesinde
- Ateş nedeninin araştırılmasında
- İmmün sistemi baskılanmış hastalarda enfeksiyon izlemi
Hazırlık
- Özel hazırlık gerekmez
- Genellikle hastanede yatan veya acil servise başvuran hastalarda istenir
- Eş zamanlı diğer enfeksiyon belirteçleri (CRP, lökosit) ile birlikte değerlendirilir
İşlem nasıl yapılır
- Koldan steril şartlarda venöz kan örneği alınır
- Numune ivedilikle laboratuvara gönderilir
- İmmünolojik yöntemle (ECLIA / CLIA) prokalsitonin düzeyi ölçülür
- Sonuç genellikle 1-2 saat içinde verilir
- Tedavi takibinde 24-48 saatte bir tekrarlanabilir
İşlem sonrası
- 0.25 ng/mL altı düşük; bakteriyel enfeksiyon olasılığı az
- 0.5 ng/mL ve üzeri bakteriyel enfeksiyon olasılığını artırır
- 2 ng/mL üzeri ciddi sepsis düşündürür
- Tedavi etkili ise düzeyler hızla düşer; takibi tedavi süresine yön verir
- Sonuç klinik bulgu ve diğer tetkiklerle birlikte yorumlanır
Riskler
- Kan alma sonrası bölgesel morluk veya ağrı
- Çok nadir enfeksiyon riski
- Cerrahi sonrası, travma veya yanık gibi durumlarda enfeksiyon olmasa da hafif yükselme görülebilir
- Tek başına tanı koydurmaz; klinik değerlendirme şarttır
Sıkça Sorulanlar
Prokalsitonin ile CRP arasındaki fark nedir?
Prokalsitonin bakteriyel enfeksiyonlara CRP'den daha özgüdür; viral enfeksiyonlarda genellikle yükselmez ve antibiyotik kararına daha doğru rehberlik eder.
Yüksek prokalsitonin her zaman enfeksiyon anlamına mı gelir?
Hayır. Cerrahi, travma, yanık ve bazı tümörlerde de hafif yükselebilir; ancak yüksek değerler güçlü bakteriyel enfeksiyon ve sepsis şüphesi oluşturur.
Antibiyotik kararında nasıl kullanılır?
Düşük değerlerde gereksiz antibiyotik kullanımından kaçınılabilir; yüksek değerler erken antibiyotik başlanmasını destekler. Karar her zaman hekimindir.
Sonuçlar ne kadar sürede çıkar?
Modern laboratuvarlarda 1-2 saat içinde sonuç verilebilir; acil servis ve yoğun bakım takibinde hızlı sonuç önemlidir.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Kan kültürü
Tıbbi Biyokimya
Kan kültürü — kan dolaşımındaki bakteri veya mantarın tanımlanması ve antibiyotik duyarlılığı.
CRP
Tıbbi Biyokimya
CRP (C-reaktif protein) — karaciğerde üretilen, akut inflamasyonu erken yansıtan kan testi.
Kan gazı analizi
Tıbbi Biyokimya
Kan gazı analizi (arter/ven) — solunum ve metabolik denge değerlendirmesi.
Tam kan sayımı
Tıbbi Biyokimya
Hemogram (CBC) — kan hücrelerinin sayı ve oranlarını ölçen temel tarama tahlili.
Karaciğer fonksiyon testleri
Tıbbi Biyokimya
ALT, AST, ALP, GGT ve bilirubin ile karaciğer hücre hasarı ve safra yollarını değerlendiren tahliller.
Böbrek fonksiyon testleri
Tıbbi Biyokimya
Üre (BUN) ve kreatinin ile eGFR hesaplaması üzerinden böbrek süzme işlevini değerlendiren tahliller.
Açlık kan şekeri
Tıbbi Biyokimya
Açlık glukoz testi — diyabet taraması ve kan şekeri kontrolünde temel tahlil.
HbA1c
Tıbbi Biyokimya
HbA1c — son 2-3 ayın ortalama kan şekerini gösteren glikolize hemoglobin testi.