Ağız veya burundan mideye sonda yerleştirilerek tehlikeli maddelerin uzaklaştırılması işlemi. Yalnızca uygun zaman ve madde grubu için yapılır.
Ne için yapılır
- Yaşamı tehdit eden ilaç veya kimyasal alımının ilk 1 saati içinde
- Bilinçli ve hava yolu güvenli hastada yüksek toksisiteli madde alımı
- Aktif kömür ile bağlanmayan zehirlenmelerde
- Tıkayıcı miktarda ilaç alımı şüphesi (örneğin yavaş salınan formlar)
- Tanısal amaçlı üst gastrointestinal kanama değerlendirmesi (seçilmiş durumlar)
Hazırlık
- Hasta öyküsü ayrıntılı alınır: alınan madde, miktar, saat, eşlik eden alkol/ilaç
- Hava yolu güvenliği değerlendirilir; bilinç bulanıklığı varsa öncelikle entübasyon planlanır
- Damar yolu açılır, monitörizasyon başlatılır
- Geniş çaplı orogastrik tüp (erişkin için 36-40 French) ve uygun ısıda ılık serum fizyolojik hazırlanır
İşlem nasıl yapılır
- Hasta sol yan yatış, baş 15-20 derece aşağıda olacak şekilde pozisyonlanır
- Orogastrik tüp ağızdan mideye yerleştirilir; tüpün midede olduğu hava verilerek dinleme veya pH ölçümü ile doğrulanır
- Önce mide içeriği aspire edilir ve toksikoloji için saklanır
- Her seferinde 200-300 ml ılık serum fizyolojik verilir, ardından geri çekilir; sıvı berraklaşana kadar tekrarlanır
- Endikasyon varsa lavaj sonrası aktif kömür uygulanır
- Tüp dikkatlice çıkarılır; toplam alınan-verilen sıvı kaydedilir
İşlem sonrası
- Hava yolu, bilinç, kan basıncı ve EKG sürekli izlenir
- Toksikoloji sonuçlarına göre antidot ve destek tedavi düzenlenir
- Aspirasyon riskine karşı solunum yakın takip edilir
- Psikiyatri konsültasyonu (intihar girişimi şüphesinde) planlanır
- Taburculuk öncesi tekrar değerlendirme ve danışmanlık verilir
Riskler
- Aspirasyon pnömonisi (mide içeriğinin akciğere kaçması)
- Yemek borusu veya mide perforasyonu (delinmesi)
- Larinks spazmı, hava yolu tıkanması
- Ritim bozukluğu, kan basıncı değişiklikleri
- Elektrolit bozukluğu
Sıkça Sorulanlar
Her zehirlenmede mide yıkama yapılır mı?
Hayır. Korozif (asit, alkali) maddeler ve petrol türevi (benzin, gaz yağı) alımlarında mide yıkama KONTRAİNDİKEDİR; perforasyon veya akciğere kaçma riski nedeniyle uygulanmaz.
Kaç saat içinde etkilidir?
En çok ilk 1 saat içinde fayda sağlar. Bu süre geçtiyse genellikle uygulanmaz; aktif kömür ve destek tedavi tercih edilir.
İşlem nasıl bir his verir?
Tüpün geçişi sırasında öğürme ve rahatsızlık hissedilebilir. İşlem tamamlandığında boğazda hafif tahriş kalabilir.
Çocuklara da uygulanır mı?
Çocuklarda çok daha sınırlı kullanılır; karar yaş, alınan madde ve süre dikkate alınarak çocuk acil ve toksikoloji uzmanı tarafından verilir.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Zehirlenme tedavisi
Acil Sağlık Hizmetleri
Zehirlenme tedavisi — toksik madde maruziyetinde acil değerlendirme ve detoksifikasyon.
Travma bakımı
Acil Sağlık Hizmetleri
Travma bakımı — çoklu yaralanmalarda ABCDE algoritması ile sistematik müdahale süreci.
Kardiyopulmoner resüsitasyon
Acil Sağlık Hizmetleri
Kardiyopulmoner resüsitasyon (CPR) — kalp durması sonrası dolaşım ve solunumu yeniden başlatma uygulaması.
Kırık/çıkık ilk müdahale
Acil Sağlık Hizmetleri
Kırık ve çıkık ilk müdahale — ekstremite yaralanmalarında stabilizasyon ve acil bakım uygulaması.
Yanık tedavisi
Acil Sağlık Hizmetleri
Yanık tedavisi — derece, yüzey alanı ve sıvı resüsitasyonu temelli acil yaklaşım.
Alerjik reaksiyon/anafilaksi tedavisi
Acil Sağlık Hizmetleri
Anafilaksi tedavisi — kas içi epinefrin ile hayat kurtaran acil müdahale.
İnme acil müdahale
Acil Sağlık Hizmetleri
İnme (felç) acil müdahale — FAST değerlendirme, IV tPA ve trombektomi ile zaman kritik tedavi.
Entübasyon ve hava yolu yönetimi
Acil Sağlık Hizmetleri
Entübasyon ve hava yolu yönetimi — solunum yetmezliğinde hızlı seri entübasyon ile güvenli hava yolu sağlama.