Waldenström makroglobulinemisi (WM), lenfoplazmasitik lenfoma (LPL) ile IgM tipi monoklonal gammopatinin birlikte olduğu, yavaş seyirli (indolent) bir B hücreli lenfoproliferatif hastalıktır. Tüm non-Hodgkin lenfomaların yaklaşık %1-2'sini oluşturan nadir bir malignitedir. Yıllık insidansı 3-4/milyon kişi civarındadır. En sık 65-75 yaşlarında tanı alır. Erkeklerde kadınlara göre 2 kat daha sık görülür. IgM monoklonal gammopati, lenfoplazmasitik lenfoma ve aktif semptomatik WM birbirini takip eden klinik tablolardır.
WM'nin tanımlayıcı moleküler özelliği MYD88 L265P mutasyonudur; bu mutasyon hastaların >%90'ında bulunur. Ayrıca CXCR4 WHIM-benzeri mutasyonlar (%30-40) tedavi yanıtını etkiler. Tanı için kemik iliğinde LPL bulgusu (küçük B lenfositler, plazmasitoid lenfositler, plazma hücreleri karışımı) ve IgM monoklonal gammopati gereklidir. İmmünfenotip CD19+, CD20+, CD22+, CD25+, CD27+, FMC7+, sIgM+, CD5 genellikle negatif. Tanıda serum protein elektroforezi, immün fiksasyon, serbest hafif zincir, kemik iliği biyopsisi, MYD88 ve CXCR4 mutasyon analizi kullanılır. IPSSWM (International Prognostic Scoring System for WM) yaş, beta-2 mikroglobulin, hemoglobin, platelet sayısı ve IgM düzeyini değerlendirir.
Klinik tablo hastalığın üç ana komponenti ile ilişkilidir: (1) Kemik iliği infiltrasyonu — anemi (en sık semptom), trombositopeni, nötropeni. (2) IgM paraproteinin biyolojik etkileri — hiperviskozite sendromu (bulanık görme, baş ağrısı, burun kanaması, nörolojik bulgular), tip I veya tip II kriyoglobulinemi, anti-MAG antikoru aracılı periferik nöropati (distal sensörimotor), Bing-Neel sendromu (santral sinir sistemi tutulumu), kalt agglutinin hastalığı, hafif zincir amiloidoz (%1-5). (3) Lenfadenopati, splenomegali, hepatomegali, nadir ekstranodal tutulum. Tedavi endikasyonu: semptomatik hastalık (Hb <10, trombosit <100.000, hiperviskozite, nöropati, amiloid, organomegali, B semptomları). Asemptomatik hastalar 'watch and wait' ile izlenir. Tedavi seçenekleri: (1) Rituximab bazlı rejimler: DRC (deksametazon + rituximab + siklofosfamid), BR (bendamustin + rituximab). (2) BTK inhibitörleri — ibrutinib (iNNOVATE), zanubrutinib (ASPEN), acalabrutinib; özellikle MYD88 L265P + CXCR4 WT olgularda çok etkili. (3) Proteazom inhibitörleri: Bortezomib + rituximab + deksametazon (BRD). (4) İdame rituximab. (5) Nüks/refrakter: Alternatif BTK inhibitörü, venetoklaks, allojenik HKHT (seçilmiş olgular). Hiperviskozite acil olursa plazmaferez yapılır.