VAP — Ventilatör İlişkili Pnömoni Önleme ve Tedavi Bundle'ı

48 saatten uzun mekanik ventilasyondaki hastalarda gelişen pnömoninin önleme paketi, tanı kriterleri ve ampirik tedavi yaklaşımı.

Yazan: Saygı Hastanesi Sağlık Rehberi Editör Kurulu

Yayın tarihi: 24 Nisan 2026 · Son güncelleme: 24 Nisan 2026

Bu içerik Saygı Hastanesi Sağlık Rehberi Editör Kurulu tarafından derlenmiş olup, ilgili branş hekimimiz tarafından periyodik olarak gözden geçirilir.

Kaynaklar (2)

Bu içerik bilgi amaçlıdır, tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Göğüs Hastalıkları bölümümüzden randevu alabilirsiniz. Randevu Al →

VAP — Ventilatör İlişkili Pnömoni Önleme ve Tedavi Bundle'ı Nedir?

Ventilatör İlişkili Pnömoni (VAP), endotrakeal entübasyon başlangıcından ≥48 saat sonra gelişen nozokomiyal pnömonidir. Mekanik ventilasyondaki hastaların %9-27'sinde görülür, mortalite %20-50, hastane kalışını 7-10 gün, maliyeti 40 000-80 000 USD artırır.

Patogenez: orofaringeal kolonizasyon (biyofilm endotrakeal tüp üzerinde), mikroaspirasyon (subglottik sekresyonlar), gastrik kolonizasyon (stres ülser profilaksi PPI ile artış), çevresel patojenler (su kaynakları, kontamine ekipman). Ventilatör-patient asinkronluk ve bilinç bozukluğu riski artırır.

Tanı — klinik şüphe (yeni/ilerleyen infiltrat + ateş/lökositoz + purulent sekresyon) + mikrobiyolojik doğrulama (endotrakeal aspiratın 10^5 CFU/mL, BAL 10^4 CFU/mL, protected specimen brush 10^3 CFU/mL). CPIS (Clinical Pulmonary Infection Score) >6 yararlı destekleyici.

Ampirik tedavi (IDSA/ATS 2016, Türk Göğüs Hastalıkları Derneği 2021) risk stratifikasyonuna göre: erken başlangıç VAP (<5 gün, MDR risk yok) dar spektrum, geç başlangıç/MDR risk yüksek (hastane kalış >5 gün, önceki AB kullanım, yüksek yerel direnç) ikili gram negatif kapsam + MRSA kapsamı.

Belirtiler

Mekanik ventilasyonun 48. saatinden sonra yeni/progresif akciğer infiltratı

Sistemik enfeksiyon bulguları — ateş >38 veya hipotermi <36, lökosit >12 000 veya <4000

Pulmoner semptomlar — artan sekresyon, pürülan trakeal aspirat, FiO2/PEEP gereksiniminin artması, kötüleşen oksijenasyon

CPIS skor bileşenleri — ateş, lökosit, trakeal sekresyon, PaO2/FiO2, X-ray infiltrat, trakeal kültür

Yeni başlangıç veya kötüleşen ARDS gibi organ disfonksiyonu — MOF'a ilerleyebilir

Risk Faktörleri

Uzun mekanik ventilasyon (>7 gün), reintubasyon, trakeostomi, düşük GCS, nörolojik hastalık

Antibiyotik maruziyet, yüksek PPI veya H2-blocker kullanımı, yatakta yatar pozisyon

Bilinç bozukluğu, ciddi nörolojik hastalık, bulbar disfonksiyon (öksürük refleksi azalması)

MDR risk faktörleri — önceki 90 gün AB kullanımı, hastane kalış >5 gün, hemodiyaliz, immünsüpresyon, yüksek direnç ortamı

ETT cuff basıncı <20 cmH2O veya yüksek subglottik sekresyon birikimi

Ne Zaman Doktora Başvurmalı?

Aşağıdaki belirtilerden herhangi birini yaşıyorsanız vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurun:

Mekanik ventilasyondaki hasta — VAP önleme bundle'ı ilk günden uygulanmalı
Klinik şüphe (ateş, yeni infiltrat, pürülan sekresyon) — hızlı mikrobiyolojik değerlendirme + ampirik AB
CPIS >6 + klinik kötüleşme — mikrobiyolojik kültür sonucuna göre de-eskalasyon

Tedavi Yöntemleri

VAP Önleme Bundle (IHI 5-komponent): baş elevasyon 30-45°, günlük sedasyon tatili (SAT) + SBT değerlendirme, DVT profilaksi (LMWH), stres ülser profilaksi (seçici — yüksek riskli hastalar PPI; düşük riskli sukralfat), günlük oral hijyen klorheksidin ile

İlave önlemler — subglottik sekresyon drenaji olan ETT, cuff basıncı izlemi (20-30 cmH2O), kapalı suction sistemi, erken trakeostomi (>10-14 gün), vücut pozisyon değişimi

Klinik şüphede — endotrakeal aspirat + kültür (quantitative ideal), kan kültürü 2 set, CRP/prokalsitonin, SOFA artış, CPIS skoru

Ampirik tedavi — erken VAP (<5 gün + MDR risk yok): seftriakson 2 g IV + levofloksasin 750 mg IV ya da ampisilin-sulbaktam 3 g IV. Geç VAP (>5 gün veya MDR risk): piperasillin-tazobaktam 4.5 g IV + vankomisin 15 mg/kg IV ± aminoglikozit (amikasin) veya meropenem 1 g IV + vankomisin

De-eskalasyon — 48-72 saatte kültür sonucuna göre dar spektrum AB'ye geçiş, tedavi süresi 7-8 gün (S. aureus, Pseudomonas dışı) veya 10-14 gün (MRSA, Pseudomonas, komplike)

Tedaviye yanıt — CPIS düşmeli (48-72 saatte), ateş çözülmeli (5 gün), oksijenasyon iyileşmesi; yanıt yok ise yeniden değerlendir (kaynak kontrol, direnç, komplikasyon: ampiyem, abse)

Hangi Bölüme Başvurmalı?

Bu şikâyetler için hastanemizin Göğüs Hastalıkları bölümüne başvurabilirsiniz. Uzman hekimlerimiz size en uygun tedavi planını oluşturacaktır.

Göğüs Hastalıkları Bölümü Hakkında Bilgi Alın

Size yardımcı olalım

Şikâyetleriniz için uzman hekimlerimizden randevu alabilir veya bize ulaşabilirsiniz.

Randevu Al Bize Ulaşın

İlgili Sağlık Konuları

Aynı bölümden incelemek isteyebileceğiniz diğer makaleler.

Astım

Göğüs Hastalıkları

Astım hışıltılı solunum, öksürük ve nefes darlığı atakları ile karakterizedir; doğru tedaviyle kontrol altına alınabilir.

KOAH (Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı)

Göğüs Hastalıkları

KOAH nefes darlığı ve kronik öksürükle seyreden geri dönüşümsüz bir akciğer hastalığıdır; sigarayı bırakmak ilerlemeyi yavaşlatır.

Pnömoni (Zatürre)

Göğüs Hastalıkları

Pnömoni yüksek ateş, öksürük ve nefes darlığıyla seyreder; uygun antibiyotik tedavisiyle büyük çoğunluğu iyileşir.

Tüberküloz (Verem)

Göğüs Hastalıkları

Tüberküloz haftalar-aylarca süren öksürük, ateş ve gece terlemesiyle seyreder; erken tanı ve tedavi tam iyileşme sağlar.

Plevral Efüzyon

Göğüs Hastalıkları

Plevral efüzyon nefes darlığı ve göğüs ağrısına yol açar; altta yatan nedenin (kalp yetmezliği, kanser, enfeksiyon) tedavisi esastır.

Pnömotoraks

Göğüs Hastalıkları

Pnömotoraks ani göğüs ağrısı ve nefes darlığıyla ortaya çıkar; gerilim pnömotoraksı hayatı tehdit eden tıbbi bir acildir.

Bronşit (Akut ve Kronik)

Göğüs Hastalıkları

Akut bronşit çoğunlukla viral kökenli ve kendiliğinden iyileşirken kronik bronşit sigara ile ilişkili KOAH'ın bileşenidir.

Bronşektazi

Göğüs Hastalıkları

Bronşektazi günlük bol balgam çıkarma ve tekrarlayan akciğer enfeksiyonlarıyla karakterizedir; fizik tedavi ve enfeksiyon kontrolü tedavinin temelini oluşturur.

Sağlık Uyarısı: Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tıbbi tanı ve tedavi yerine geçmez. Şikâyetleriniz için mutlaka hekiminize başvurunuz. Saygı Hastanesi, bu sayfadaki bilgilere dayanılarak yapılan uygulamalardan sorumluluk kabul etmez.