Tersiyer Hiperparatiroidi

Uzun süreli sekonder hiperparatiroidinin otonom hale dönüşmesi.

Yazan: Saygı Hastanesi Sağlık Rehberi Editör Kurulu

Yayın tarihi: 1 Şubat 2026

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için lütfen hekiminize danışınız.

Kaynaklar (5)

Bu içerik bilgi amaçlıdır, tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Endokrinoloji bölümümüzden randevu alabilirsiniz. Randevu Al →

Tersiyer Hiperparatiroidi Nedir?

Tersiyer hiperparatiroidi, uzun süreli sekonder hiperparatiroidi (genellikle kronik böbrek hastalığı veya uzun süreli vitamin D eksikliği) zemininde paratiroid bezlerinin nodüler hiperplazi sonucu otonom hale gelmesi ve böbrek yetmezliği tedavi edildikten veya transplantasyon yapıldıktan sonra bile yüksek PTH ve hiperkalsemi ile seyretmesidir.

Böbrek transplantasyonu sonrası yıl içinde hastaların %25-50'sinde gözlenir; çoğu aylar içinde geri döner, ancak %5-10'unda persistan otonom paratiroid aktivitesi devam eder ve cerrahi gerektirir. Klasik primer hiperparatiroididen farkı zemininde uzun süreli sekonder form bulunmasıdır.

Klinik tablo; kemik ağrısı, kırık, osteoporoz, kas güçsüzlüğü, nefrokalsinozis, damar kalsifikasyonu, pruritus ve kalsifilaksi şeklinde olabilir. Tedavide kalsimimetik ajan sinakalset ve cerrahi subtotal veya total paratiroidektomi + ototransplantasyon seçenekleridir.

Belirtiler

Kemik ağrısı ve kırık

Osteoporoz ve kemik mineral kaybı

Kas güçsüzlüğü

Yorgunluk ve halsizlik

Pruritus (kaşıntı)

Ekstravasküler kalsifikasyonlar

Kalsifilaksi (ağır olgularda)

Kognitif bulgular

Risk Faktörleri

Uzun süreli hemodiyaliz

Böbrek transplantasyonu sonrası

Nodüler paratiroid hiperplazisi

Uzun süreli vitamin D eksikliği

Yüksek fosfor ve düşük kalsiyum diyet öyküsü

MEN-1 sendromu

Pediatrik kronik böbrek hastalığı

Lityum kullanımı

Ne Zaman Doktora Başvurmalı?

Aşağıdaki belirtilerden herhangi birini yaşıyorsanız vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurun:

Böbrek transplantı sonrası hiperkalsemi
Dirençli PTH yüksekliği
Kronik böbrek hastasında cerrahi değerlendirme
Kemik kırığı ve ağrı
Kalsifilaksi lezyonları
Damar kalsifikasyonu progresyonu

Tedavi Yöntemleri

Sinakalset (kalsimimetik) birinci tercih

Düşük kalsiyum diyalizat (hemodiyalizde)

Paratiroidektomi (subtotal veya total + ototransplant)

Vitamin D analogları dikkatli kullanım

Fosfor bağlayıcıları

Bifosfonatlar kemik kaybı için

Transplantasyon sonrası yakın takip

Kalsifilaksi için sodyum tiyosülfat

Hangi Bölüme Başvurmalı?

Bu şikâyetler için hastanemizin Endokrinoloji bölümüne başvurabilirsiniz. Uzman hekimlerimiz size en uygun tedavi planını oluşturacaktır.

Endokrinoloji Bölümü Hakkında Bilgi Alın

Size yardımcı olalım

Şikâyetleriniz için uzman hekimlerimizden randevu alabilir veya bize ulaşabilirsiniz.

Randevu Al Bize Ulaşın

İlgili Sağlık Konuları

Aynı bölümden incelemek isteyebileceğiniz diğer makaleler.

Anemi (Kansızlık)

Dahiliye (İç Hastalıkları)

Anemi, dokulara yeterli oksijen taşınamadığında ortaya çıkan yorgunluk, solgunluk ve nefes darlığıyla seyreden bir tablodur.

Demir Eksikliği Anemisi

Dahiliye (İç Hastalıkları)

Yetersiz demir alımı veya kronik kan kaybı sonucu gelişen demir eksikliği anemisi, özellikle kadınları ve çocukları etkiler.

B12 Vitamini Eksikliği

Dahiliye (İç Hastalıkları)

B12 eksikliği; anemi, nörolojik belirtiler ve bilişsel sorunlara yol açabilen ve erken tedaviyle büyük ölçüde önlenebilen bir durumdur.

Hipertansiyon (Yüksek Tansiyon)

Dahiliye (İç Hastalıkları)

Hipertansiyon, 'sessiz katil' olarak bilinir; çünkü genellikle belirti vermeksizin yıllarca ilerleyerek ciddi komplikasyonlara zemin hazırlar.

Kronik Böbrek Yetmezliği

Dahiliye (İç Hastalıkları)

Kronik böbrek hastalığı; hipertansiyon ve diyabet gibi kronik durumların en sık komplikasyonlarından biridir ve erken evrede belirti vermeyebilir.

Hepatit B

Dahiliye (İç Hastalıkları)

Hepatit B, aşıyla önlenebilen ancak kronikleştiğinde siroz ve karaciğer kanserine zemin hazırlayan viral bir karaciğer hastalığıdır.

Hepatit C

Dahiliye (İç Hastalıkları)

Hepatit C, günümüzde yüksek başarı oranıyla tedavi edilebilen; ancak geç tanındığında siroza ilerleyebilen bir karaciğer hastalığıdır.

Karaciğer Yağlanması (Yağlı Karaciğer)

Dahiliye (İç Hastalıkları)

Non-alkolik yağlı karaciğer hastalığı (NAFLD), obezite ve metabolik sendromla yakından ilişkili olup erken tedavide büyük ölçüde geri dönüşümlüdür.

Sağlık Uyarısı: Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tıbbi tanı ve tedavi yerine geçmez. Şikâyetleriniz için mutlaka hekiminize başvurunuz. Saygı Hastanesi, bu sayfadaki bilgilere dayanılarak yapılan uygulamalardan sorumluluk kabul etmez.