Süperior vena kava sendromu (SVCO — superior vena cava obstruction), süperior vena kava'nın eksternal kompresyon, intralüminal invazyon veya tromboz sonucu obstrüksiyonuna bağlı üst ekstremiteler, baş ve boyundan kalbe venöz dönüşün bozulmasıyla karakterize klinik sendromdur. %90'ı malign kaynaklıdır: %50-75 küçük hücreli akciğer kanseri ve küçük hücreli dışı akciğer kanseri, %10-15 non-Hodgkin lenfoma, diğerleri metastatik tümörler, timoma, germ hücreli tümörler. Benign nedenler: intravasküler kateterler, pacemaker kabloları, mediastinal fibrozis, histoplazmoz, Behçet hastalığı. Kateter ilişkili tromboz son yıllarda artan bir nedendir.
Patofizyoloji: SVK'nın obstrüksiyonu kollateral venöz dolaşım gelişimine neden olur (azigos, hemiazigos, internal mammaryan venler) ancak akut gelişen SVCO'da yeterli kollateral gelişemediği için ağır semptomlar ortaya çıkar. Klinik bulgular: yüz, boyun ve üst ekstremite ödemi (en karakteristik); boyun ve göğüs ön duvarında venöz distansiyon; siyanoz (baş ve boyun); baş ağrısı, baş dönmesi, görme bozukluğu; öksürük, dispne, stridor (havayolu basısı); yutma güçlüğü; bilinç bulanıklığı, senkop. Bulgular ayakta ve öne eğilmekle artar. Semptomlar yavaş başlangıçlı ise kollateral dolaşım geliştiği için daha hafif olabilir; hızlı gelişen obstrüksiyonda tablo dramatik olur ve acil tedavi gerektirir.
Acil tedavi gerektirenler: havayolu basısı, serebral ödem, hemodinamik instabilite. Tanı: kontrastlı toraks BT — standart, hem tümörü hem kollateralleri gösterir; BT venografi — tromboz değerlendirmesi. Patolojik tanı tedavi öncesi önerilir (histolojinin tedavi planını değiştirebileceği dikkate alınarak). Yönetim: (1) Semptomatik — başı yükselt, oksijen, diüretik (dikkatli), kortikosteroid (deksametazon 4 mg q6h — özellikle lenfoma ve timoma düşünülen olgularda biyopsi öncesi sakınılır). (2) Endovasküler stentleme — SVK stenti, hızlı semptom rahatlaması sağlar, özellikle akciğer kanserinde tercih edilen yöntemdir. (3) Antikoagülasyon — kateter ilişkili tromboz veya süperempoze tromboz için. (4) Radyoterapi — histolojik tanı sonrası NSCLC ve lenfoma için etkili. (5) Kemoterapi — KHAK ve NHL'da hızlı yanıt sağlar. (6) Tedavi kolleksiyonel kararı: histolojik tanı + klinik durum + acil yönetim dengesi.