Bu sitedeki bilgiler tıbbi tanı ve tedavi amacı taşımamaktadır. Sağlık sorunlarınız için mutlaka hekiminize başvurunuz.

0850 321 50 00

Stres Ülseri Profilaksisi — Kritik Hastada GI Kanama Önleme

Yoğun bakımda mukozal hasar, stres ülseri ve GI kanamayı önlemek için seçici farmakolojik profilaksi.

Yazan: Saygı Hastanesi Sağlık Rehberi Editör Kurulu
Yayın tarihi: · Son güncelleme:

Bu içerik Saygı Hastanesi Sağlık Rehberi Editör Kurulu tarafından derlenmiş olup, ilgili branş hekimimiz tarafından periyodik olarak gözden geçirilir.

Kaynaklar (3)

Bu içerik bilgi amaçlıdır, tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Göğüs Hastalıkları bölümümüzden randevu alabilirsiniz. Randevu Al →

Stres Ülseri Profilaksisi — Kritik Hastada GI Kanama Önleme Nedir?

Stres ülseri, kritik hastalıkta gastrik/duodenal mukoza bariyerinin bozulmasıyla ortaya çıkan yüzeysel eroziyon ve ülserlerdir. Patogenez: mukozal hipoperfüzyon (şok), asit-pepsin aşırısı, prostaglandin azalması, lokal inflamasyon. Klinik anlamlı GI kanama insidansı %1.5-4, profilaksi ile %0.5'e düşer.

Risk stratifikasyonu (Cook 1994, ASHP 2020) — yüksek risk = >=1 major risk faktörü: mekanik ventilasyon >48 saat, koagülopati (trombosit <50 000, INR >1.5, aPTT >2x), veya 2+ minor risk: sepsis, ICU yatış >1 hafta, steroid yüksek doz, GI ülser öyküsü, TBI/spinal travma, ağır yanık, karaciğer/böbrek yetmezliği.

Ajan seçimi — PPI (pantoprazol 40 mg IV/gün, lansoprazol, esomeprazol) daha güçlü asit supresyonu, daha etkili (ASHP önerdiği). H2-blokeri (famotidin 20 mg IV 2x/gün, ranitidin piyasada yok) tercih edilebilir. Sukralfat (1 g oral 4x/gün) mukozal koruyucu, asit nötrleştirmez — asit supresyonu istenmediğinde tercih.

PPI aşırı kullanımı endişesi — meta-analizler PPI'nin VAP (OR 1.2-1.5), C. difficile enfeksiyonu (OR 1.4-2), pneumonia, osteoporoz-kırık riskini artırabileceğini düşündürüyor. Yoğun bakım dışına çıkan hastada PPI kes, devam ediyorsa indikasyon değerlendir. SUP-ICU (2018) yüksek riskli hastada rutin PPI'nin mortaliteyi etkilemediğini gösterdi.

Belirtiler

Kritik hastada rutin risk değerlendirmesi — mekanik ventilasyon, koagülopati, sepsis, steroid yüksek doz, TBI, ağır yanık, organ yetmezliği
Melena veya hematoşezi — aktif GI kanama, acil endoskopi
Kahve telvesi benzeri kusma (hematemez) — üst GI kaynak
Nazo-gastrik tüpten kanlı drenaj — stres ülseri klinik ipucu
Anemi (Hb düşüşü) + hemodinamik instabilite — gizli/devam eden kanama

Risk Faktörleri

Mekanik ventilasyon >48 saat — en güçlü bağımsız risk faktörü
Koagülopati — trombosit <50 000, INR >1.5, aPTT >2x normal
Sepsis, septik şok, yüksek vazopressor
TBI (özellikle subarachnoid kanama), spinal kord yaralanması, yanık >35% TBSA
Önceki GI ülser veya kanama öyküsü, yüksek doz kortikosteroid (metilprednizolon >250 mg/gün), karaciğer yetmezliği, akut böbrek yetmezliği

Ne Zaman Doktora Başvurmalı?

Aşağıdaki belirtilerden herhangi birini yaşıyorsanız vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurun:

  • Yoğun bakıma kabulde — rutin risk değerlendirmesi, sadece yüksek riskli hastaya profilaksi
  • GI kanama şüphesi (melena, hematemez, NG'den kan) — acil endoskopi, stabilizasyon
  • Profilaksi devam kararı — ICU'dan ward'a çıkarken gözden geçir, endikasyon yoksa kes

Tedavi Yöntemleri

01
Risk değerlendirmesi — Cook kriterleri ile yüksek/düşük risk grup; düşük riskli hasta profilaksi GEREKMEZ
02
Yüksek risk — PPI ilk tercih: pantoprazol 40 mg IV/gün veya lansoprazol 30 mg IV/gün. Alternatif H2-blokeri: famotidin 20 mg IV 2x/gün
03
Özel durumlar — PPI toleransı yoksa veya asit supresyonu istenmeyenlerde sukralfat 1 g oral/tüp 4x/gün (mukozal koruyucu; asit nötrleştirmez, C. difficile riski PPI'den düşük)
04
Enteral beslenme başladıysa — enteral besinin kendisi mukozal koruyucu (yumuşak bariyer); PPI endikasyonu zayıflar, re-değerlendir; bazı çalışmalar enteral beslenmenin stres ülser önlemede yeterli olduğunu düşündürüyor
05
İlaç etkileşimleri — PPI: klopidogrel ile ters etki (iskemik olay riski — özellikle omeprazol/esomeprazol; pantoprazol tercih), ketokonazol/antiretroviral emilimi azalır, demir/B12 emilim uzun süreli kullanımda azalabilir
06
De-eskalasyon — risk faktörü azaldığında (ventilatörden çıkış, koagülopati düzeldi) profilaksi kes, gereksiz uzatma kaçın (VAP, C. difficile riski)

Hangi Bölüme Başvurmalı?

Bu şikâyetler için hastanemizin Göğüs Hastalıkları bölümüne başvurabilirsiniz. Uzman hekimlerimiz size en uygun tedavi planını oluşturacaktır.

Göğüs Hastalıkları Bölümü Hakkında Bilgi Alın

Size yardımcı olalım

Şikâyetleriniz için uzman hekimlerimizden randevu alabilir veya bize ulaşabilirsiniz.

Randevu AlBize Ulaşın

İlgili Sağlık Konuları

Aynı bölümden incelemek isteyebileceğiniz diğer makaleler.

Astım

Göğüs Hastalıkları

Astım hışıltılı solunum, öksürük ve nefes darlığı atakları ile karakterizedir; doğru tedaviyle kontrol altına alınabilir.

KOAH (Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı)

Göğüs Hastalıkları

KOAH nefes darlığı ve kronik öksürükle seyreden geri dönüşümsüz bir akciğer hastalığıdır; sigarayı bırakmak ilerlemeyi yavaşlatır.

Pnömoni (Zatürre)

Göğüs Hastalıkları

Pnömoni yüksek ateş, öksürük ve nefes darlığıyla seyreder; uygun antibiyotik tedavisiyle büyük çoğunluğu iyileşir.

Tüberküloz (Verem)

Göğüs Hastalıkları

Tüberküloz haftalar-aylarca süren öksürük, ateş ve gece terlemesiyle seyreder; erken tanı ve tedavi tam iyileşme sağlar.

Plevral Efüzyon

Göğüs Hastalıkları

Plevral efüzyon nefes darlığı ve göğüs ağrısına yol açar; altta yatan nedenin (kalp yetmezliği, kanser, enfeksiyon) tedavisi esastır.

Pnömotoraks

Göğüs Hastalıkları

Pnömotoraks ani göğüs ağrısı ve nefes darlığıyla ortaya çıkar; gerilim pnömotoraksı hayatı tehdit eden tıbbi bir acildir.

Bronşit (Akut ve Kronik)

Göğüs Hastalıkları

Akut bronşit çoğunlukla viral kökenli ve kendiliğinden iyileşirken kronik bronşit sigara ile ilişkili KOAH'ın bileşenidir.

Bronşektazi

Göğüs Hastalıkları

Bronşektazi günlük bol balgam çıkarma ve tekrarlayan akciğer enfeksiyonlarıyla karakterizedir; fizik tedavi ve enfeksiyon kontrolü tedavinin temelini oluşturur.

Sağlık Uyarısı: Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tıbbi tanı ve tedavi yerine geçmez. Şikâyetleriniz için mutlaka hekiminize başvurunuz. Saygı Hastanesi, bu sayfadaki bilgilere dayanılarak yapılan uygulamalardan sorumluluk kabul etmez.