Prone Pozisyon — ARDS'te Komplikasyon Yönetimi ve Hasta Güvenliği

Orta-ağır ARDS'de yüzüstü pozisyonda 16+ saat ventilasyon uygulamasında tüp, kateter, basınç yarası ve komplikasyon önleme.

Yazan: Saygı Hastanesi Sağlık Rehberi Editör Kurulu

Yayın tarihi: 24 Nisan 2026 · Son güncelleme: 24 Nisan 2026

Bu içerik Saygı Hastanesi Sağlık Rehberi Editör Kurulu tarafından derlenmiş olup, ilgili branş hekimimiz tarafından periyodik olarak gözden geçirilir.

Kaynaklar (2)

Bu içerik bilgi amaçlıdır, tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Göğüs Hastalıkları bölümümüzden randevu alabilirsiniz. Randevu Al →

Prone Pozisyon — ARDS'te Komplikasyon Yönetimi ve Hasta Güvenliği Nedir?

Prone pozisyon (yüzüstü yatış), orta-ağır ARDS'de (P/F <150) günde 16-20 saat uygulanarak oksijenasyonu ve ventilasyon/perfüzyon uyumunu iyileştiren bir stratejidir. Fizyolojik mekanizmalar: dorsal bölgelerde atelektazi açılması, ventrikülün diyafragmadan uzaklaşması, homojen tidal volüm dağılımı, sağ ventrikül yüklenmesinin azalması.

PROSEVA çalışması (2013, NEJM) orta-ağır ARDS'de prone pozisyonun 28-günlük mortaliteyi %32.8'den %16'ya düşürdüğünü gösterdi (absolu risk azaltma %17). Güncel kılavuzlar (ESICM, ATS, ANZICS) prone'u standart tedavi olarak öneriyor.

Uygulama kriterleri — P/F <150 + FiO2 >0.6 + PEEP >5, optimal ventilasyon sonrası 12-24 saat içinde başlanmalı. Seans: 16-20 saat yüzüstü + 4-8 saat sırtüstü (günlük siklik). Devam: P/F >150 ve prone'un 4 saatinde supine P/F >150 olunca durdurma düşünülür.

Kontrendikasyonlar: spinal instabilite, açık karın, ilerlemiş hemoptizi, yüzdeki açık yaralar. Göreceli: obezite (uygulama zor), kardiyak arrest riski (yakın izlem), abdominal cerrahi yakın zamanda, gebelik (sol lateral offset).

Belirtiler

Orta-ağır ARDS + P/F <150 + FiO2 ≥0.6 + PEEP ≥5 — prone endikasyonu karşılandı

Erken başlatma (12-24 saatte) başarı oranını artırır; geç prone (1 hafta+) etkisiz olabilir

Pozisyon değişim dönemlerinde yakın hemodinamik izlem — hipotansiyon, aritmi riski

Yüz, göğüs, pelvis, dizler, ayaklar — basınç noktaları; 1-2 saatte bir yastık/köpük ile yeniden pozisyonlama

Endotrakeal tüp kontrolü (derinlik, sabitleyici), santral venöz kateter (boyun/subklavyen tercih, femoral riskli), arteryel hat (radial tercih)

Risk Faktörleri

Endotrakeal tüp malpozisyonu / ekstubasyon — prone sırasında en kritik komplikasyon, %1-3 rapor

Basınç yarası — yüz (özellikle oral bölge, burun), göğüs, pelvis, dizler; %17 insidans, günlük değerlendirme gerekli

Göz yaralanmaları — kornea ülserasyonu, kapaklar korumazsa; nem koruyucu jel + band

Aritmi ve hemodinamik instabilite — pozisyon değişim anında; sedasyon derin, NMB zorunlu

Santral hat / arteryel hat dislokasyon — pozisyon öncesi sabitleme, sonrası fonksiyon kontrolü

Ne Zaman Doktora Başvurmalı?

Aşağıdaki belirtilerden herhangi birini yaşıyorsanız vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurun:

Orta-ağır ARDS tanısı sonrası — optimal ventilasyona rağmen P/F <150
Prone sırasında SpO2 düşüşü, aritmi, tüp çıkması şüphesi — acil supine'a dön
Prone komplikasyonu (basınç yarası gelişmeye başladı, göz hasarı) — seans süresi/sıklığı revize

Tedavi Yöntemleri

Ekip hazırlık — en az 4-5 kişi (hemşire x2, solunum terapisti, doktor, pozisyon yardımcısı); kontrol listesi (tüp derinliği, kateterler, sedasyon, NMB, oksijen, alarmlar)

Prone manevrası — 'swimmer's position' ya da 'log roll' tekniği; baş her saat yandan yana çevir (yüz basıncı için), kolları 'swimmer' şekline getir

Yüz ve ekstremite koruma — silikon yastık veya köpük pedleri yüz/omuz/göğüs/pelvis/diz, 2 saatte bir mikro-hareket; gözlere nem koruyucu jel + yumuşak band

Monitör optimizasyonu — yatak başı 15-30° ters Trendelenburg (yüz ödemi azaltma, gastrik reflü profilaksisi), kapnograf, SpO2, EKG, arteryel basınç

Seans süresi — 16-20 saat prone / 4-8 saat supine. Oksijenasyon değerlendirme supine dönüşte 4 saat sonra P/F ile

Sonlandırma — supine pozisyonda 4 saatte P/F >150 sürüyorsa veya 150-200 aralığında stabilse prone'u durdur. Başarısız ise ECMO değerlendirme

Hangi Bölüme Başvurmalı?

Bu şikâyetler için hastanemizin Göğüs Hastalıkları bölümüne başvurabilirsiniz. Uzman hekimlerimiz size en uygun tedavi planını oluşturacaktır.

Göğüs Hastalıkları Bölümü Hakkında Bilgi Alın

Size yardımcı olalım

Şikâyetleriniz için uzman hekimlerimizden randevu alabilir veya bize ulaşabilirsiniz.

Randevu Al Bize Ulaşın

İlgili Sağlık Konuları

Aynı bölümden incelemek isteyebileceğiniz diğer makaleler.

Astım

Göğüs Hastalıkları

Astım hışıltılı solunum, öksürük ve nefes darlığı atakları ile karakterizedir; doğru tedaviyle kontrol altına alınabilir.

KOAH (Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı)

Göğüs Hastalıkları

KOAH nefes darlığı ve kronik öksürükle seyreden geri dönüşümsüz bir akciğer hastalığıdır; sigarayı bırakmak ilerlemeyi yavaşlatır.

Pnömoni (Zatürre)

Göğüs Hastalıkları

Pnömoni yüksek ateş, öksürük ve nefes darlığıyla seyreder; uygun antibiyotik tedavisiyle büyük çoğunluğu iyileşir.

Tüberküloz (Verem)

Göğüs Hastalıkları

Tüberküloz haftalar-aylarca süren öksürük, ateş ve gece terlemesiyle seyreder; erken tanı ve tedavi tam iyileşme sağlar.

Plevral Efüzyon

Göğüs Hastalıkları

Plevral efüzyon nefes darlığı ve göğüs ağrısına yol açar; altta yatan nedenin (kalp yetmezliği, kanser, enfeksiyon) tedavisi esastır.

Pnömotoraks

Göğüs Hastalıkları

Pnömotoraks ani göğüs ağrısı ve nefes darlığıyla ortaya çıkar; gerilim pnömotoraksı hayatı tehdit eden tıbbi bir acildir.

Bronşit (Akut ve Kronik)

Göğüs Hastalıkları

Akut bronşit çoğunlukla viral kökenli ve kendiliğinden iyileşirken kronik bronşit sigara ile ilişkili KOAH'ın bileşenidir.

Bronşektazi

Göğüs Hastalıkları

Bronşektazi günlük bol balgam çıkarma ve tekrarlayan akciğer enfeksiyonlarıyla karakterizedir; fizik tedavi ve enfeksiyon kontrolü tedavinin temelini oluşturur.

Sağlık Uyarısı: Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tıbbi tanı ve tedavi yerine geçmez. Şikâyetleriniz için mutlaka hekiminize başvurunuz. Saygı Hastanesi, bu sayfadaki bilgilere dayanılarak yapılan uygulamalardan sorumluluk kabul etmez.