Pediatrik yüksek grade gliomlar (pHGG), çocukluk çağı santral sinir sistemi tümörlerinin %8-12'sini oluşturan ve erişkin gliomlarından moleküler ve klinik olarak belirgin farklılıklar gösteren bir grup agresif beyin tümörüdür. 2021 DSÖ sınıflamasına göre pediatrik tip difüz yüksek grade gliomlar moleküler özelliklere göre dört ana alt gruba ayrılır: (1) Difüz midline gliom, H3 K27-değişmiş — H3F3A veya HIST1H3B/C'de K27M mutasyonu ile karakterizedir; beyin sapı (DIPG — diffuse intrinsic pontine glioma), talamus, spinal kord gibi orta hat yapılarında görülür; medyan yaş 5-10; prognoz çok kötü (medyan sağkalım 9-11 ay). (2) Difüz hemispherik gliom, H3 G34-mutant — H3F3A G34R/V mutasyonu; adolesan ve genç erişkinlerde; serebral hemisferde. (3) Difüz pediatrik tip yüksek grade gliom, H3-wild-type ve IDH-wild-type — RTK/MAPK yolak alterasyonları (PDGFRA, NTRK, FGFR1, EGFR, BRAF). (4) İnfant hemispherik gliom — 3 yaş altı, NTRK/ALK/ROS1 füzyonları içerir.
Klinik bulgular tümör lokalizasyonuna bağlıdır: (1) DIPG — kranial sinir paralizileri (özellikle VI, VII — diplopi, fasiyel asimetri), serebellar disfonksiyon (ataksi, dismetri), uzun yol bulguları (hemiparezi, hiperrefleksi), bulber semptomlar (dizartri, disfaji). Hızlı ilerleme (haftalar-aylar). (2) Talamik gliom — hemihipestezi, ağrı, hareket bozuklukları, bilinç değişikliği, intrakranial basınç artışı. (3) Hemisferik HGG — nöbet, fokal defisit, kişilik değişikliği, baş ağrısı, ICP artışı bulguları. (4) Spinal kord tümörü — motor zayıflık, duyu kaybı, sfinkter disfonksiyonu. DIPG tipik MR görüntüsünde: pons genişlemesi, baziler arter anteriora itilmesi, T2 hiperintens infiltrasyon, kontrast tutulumu değişken.
Tanı, tedavi ve prognoz: Kranyal MR (kontrastlı) tanıda altın standarttır. DIPG'de biyopsi tarihsel olarak tartışmalı ancak moleküler tanı için artık standart hale gelmektedir (stereotaktik biyopsi). Hemisferik tümörlerde cerrahi rezeksiyon prognozu iyileştirir. Standart tedavi kombinasyonu: maksimum güvenli cerrahi (hemisferik), fokal radyoterapi (54-60 Gy, DIPG'de standart), temozolamid (etkinliği erişkin GBM'deki kadar belirgin değil). Yeni yaklaşımlar: H3K27M hedefli ONC201 (imipridon — klinik çalışmalarda umut verici), panobinostat (HDAC inhibitörü), ACVR1 mutasyonlu olgularda ACVR1 inhibitörleri; NTRK füzyon pozitif infant gliomlarda larotrektinib/entrektinib; BRAF V600E pozitiflerde dabrafenib-trametinib. Genel sağkalım: DIPG medyan 9-11 ay; 5 yıllık sağkalım <%1. Hemisferik HGG 5 yıllık sağkalım %15-30. NTRK+ infant gliomlar ve bazı BRAF+ olgularda prognoz daha iyidir.