PANDAS (Pediatrik Otoimmün Nöropsikiyatrik Bozukluk)

Streptokok enfeksiyonu sonrası ani başlayan obsesif-kompulsif belirtiler ve tikler ile seyreden bir tablo olarak tanımlanır.

Yazan: Saygı Hastanesi Sağlık Rehberi Editör Kurulu

Yayın tarihi: 1 Şubat 2026

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için lütfen hekiminize danışınız.

Bu içerik bilgi amaçlıdır, tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları bölümümüzden randevu alabilirsiniz. Randevu Al →

PANDAS (Pediatrik Otoimmün Nöropsikiyatrik Bozukluk) Nedir?

PANDAS, 3-12 yaş arası çocuklarda boğaz ya da skarlatiniform A grubu beta-hemolitik streptokok (GABHS) enfeksiyonu sonrasında aniden başlayan obsesif-kompulsif belirtiler ve/veya tik bozukluğu ile karakterize edilen bir sendromdur. İlk olarak 1998'de Susan Swedo tarafından tanımlanmıştır.

Patogenezde moleküler mimikri ile streptokok proteinlerine karşı oluşan antikorların bazal gangliyonlarda çapraz reaksiyon yaratması suçlanır. Tanı klinik ve anti-streptolizin O (ASO), anti-DNAse B titre artışı ile desteklenir. PANS ise daha geniş bir çatıdır ve diğer enfeksiyon/otoimmün tetikleyicileri kapsar.

Yönetim antibiyotik (penisilin, azitromisin), immünomodülatör (IVIG, plazmaferez) ve OKB/tik için standart psikiyatrik tedaviyi içerir. Tartışmalı bir alandır; bilimsel kanıtlar her merkezde aynı ağırlıkta değerlendirilmez.

Belirtiler

Aniden başlayan obsesif-kompulsif belirtiler

Yeni ortaya çıkan tikler

Ayrılık anksiyetesi ve duygudurum değişiklikleri

Motor veya vokal tikler

Enürezis ve eli yazma bozulması

Konsantrasyon kaybı

Boğaz ağrısı öyküsü

Risk Faktörleri

3-12 yaş

Yakın zamanda streptokok enfeksiyonu

Aile öyküsü (OKB, tik, romatizmal ateş)

Otoimmün zemin

Tekrarlayan streptokok atakları

Kreş, okul gibi kalabalık ortam

Ne Zaman Doktora Başvurmalı?

Aşağıdaki belirtilerden herhangi birini yaşıyorsanız vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurun:

Aniden başlayan OKB veya tik belirtileri
Streptokok enfeksiyonu öyküsü ile nöropsikiyatrik belirti birlikteliği
Ani davranış değişiklikleri
Enürezis ve yazma bozukluğu gibi regresyon
Rekürren streptokok enfeksiyonları

Tedavi Yöntemleri

Boğaz kültürü ve ASO/anti-DNAse B

Uygun antibiyotik (penisilin, azitromisin)

IVIG veya plazmaferez (ağır olgular)

OKB için SSRI ve BDT

Tik için alfa-agonist veya antipsikotik

Multidisipliner izlem (pediatri, nöroloji, psikiyatri)

Hangi Bölüme Başvurmalı?

Bu şikâyetler için hastanemizin Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları bölümüne başvurabilirsiniz. Uzman hekimlerimiz size en uygun tedavi planını oluşturacaktır.

Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Bölümü Hakkında Bilgi Alın

Size yardımcı olalım

Şikâyetleriniz için uzman hekimlerimizden randevu alabilir veya bize ulaşabilirsiniz.

Randevu Al Bize Ulaşın

İlgili Sağlık Konuları

Aynı bölümden incelemek isteyebileceğiniz diğer makaleler.

Yenidoğan Bakımı

Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları

Yenidoğan dönemi; göbek bakımı, ısı regülasyonu, beslenme, sarılık izlemi ve tarama testleri açısından özenli bir yaklaşım gerektiren kritik bir evredir.

Aşı Takvimi

Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları

Türkiye Sağlık Bakanlığı ulusal aşı takvimi, doğumdan erişkinliğe kadar bağışıklama programını düzenler. Zamanında ve eksiksiz aşılama toplum bağışıklığının korunmasında kritiktir.

Bebeklerde Sarılık

Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları

Yenidoğan sarılığı (neonatal ikter), cildin ve gözlerin sarıya boyanmasıyla kendini gösterir. Vakaların büyük çoğunluğu fizyolojik olup fototerapi ile kolayca tedavi edilir.

Bebeklerde İshal

Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları

Akut ishal, günde 3 veya daha fazla sulu dışkı çıkarılması olarak tanımlanır. Bebeklerde en sık viral gastroenterit (rotavirüs, norovirüs) nedeniyle görülür; dehidrasyon ciddi komplikasyona yol açabilir.

Çocuklarda Ateş Yönetimi

Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları

Çocuklarda ateş (38°C ve üstü), viral veya bakteriyel enfeksiyona karşı vücudun savunma mekanizmasıdır. Çoğu ateş 3-5 günde kendiliğinden düzelir; ancak bazı durumlar acil tıbbi değerlendirme gerektirir.

Çocuklarda Öksürük

Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları

Öksürük, çocuklarda en sık görülen belirti olup büyük çoğunluğu viral üst solunum yolu enfeksiyonlarına bağlıdır. 3 haftayı aşan veya karakteristik ses içeren öksürükler ayrıntılı değerlendirme gerektirir.

Bronşiolit

Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları

Bronşiolit, küçük hava yollarının (bronşiollerin) çoğunlukla RSV (Respiratuar Sinsityal Virüs) kaynaklı iltihaplanmasıdır. Bebeklerde burun tıkanıklığı, öksürük ve hışıltılı solunumla seyreder.

Krup (Laringotrakeobronşit)

Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları

Krup, larinks ve trakeayı tutan viral bir iltihaptır; havlayan öksürük, ses kısıklığı ve inspiratuar stridor ile kendini gösterir. Çoğunlukla 6 ay-3 yaş arası çocukları etkiler.

Sağlık Uyarısı: Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tıbbi tanı ve tedavi yerine geçmez. Şikâyetleriniz için mutlaka hekiminize başvurunuz. Saygı Hastanesi, bu sayfadaki bilgilere dayanılarak yapılan uygulamalardan sorumluluk kabul etmez.