Özofagus skuamöz hücreli karsinomu (SCC), özofagusun skuamöz epitelinden köken alan, tüm dünyada hala en sık görülen özofagus kanser tipidir (özellikle gelişmekte olan ülkelerde). Doğu Asya (Çin, İran, Türkiye dahil 'özofagus kanser kemeri'), Afrika ve Güney Amerika'da yüksek insidans gösterir. Genellikle özofagusun proksimal (üst 1/3) ve orta kesimlerinde yerleşir. Erkeklerde kadınlardan 3-4 kat fazla görülür, en sık 60-70 yaşlar arasında tanı alır.
Risk faktörlerinin başında sigara, alkol (sinerjik etki) ve sıcak içeceklerin tüketimi (mate çayı, çok sıcak kahve/çay) gelir. Diğer risk faktörleri: nitrat ve nitrozaminlerce zengin beslenme (pickled, kurutulmuş yiyecekler), A ve B vitamini, selenyum eksiklikleri, HPV enfeksiyonu (tartışmalı), aşılı ülkelerde azalan kostik hasar (lye injury), akalazya, Plummer-Vinson sendromu, tylosis (palmoplantar hiperkeratoz — herediter). Baş-boyun kanseri öyküsü olan hastalarda 'field cancerization' nedeniyle yüksek risk vardır.
Klinik tablo adenokarsinoma benzer: ilerleyici disfaji, kilo kaybı, odinofaji, anemi, ses kısıklığı (rekürrent laringeal sinir tutulumu). Tanı endoskopi + biyopsi ile konur; evreleme EUS, toraks-abdomen BT, PET-BT ile yapılır. Tedavi yaklaşımları: (1) Erken evre (T1a) — endoskopik submukozal diseksiyon. (2) Lokal ileri — neoadjuvan kemoradyoterapi (CROSS protokolü veya FLOT) + cerrahi veya definitif kemoradyoterapi (inoperabl hastalar için: cisplatin + 5-FU + 50.4 Gy RT). (3) Metastatik — sistemik tedavi: cisplatin + 5-FU + pembrolizumab (KEYNOTE-590) veya paklitaksel + karboplatin + nivolumab (CheckMate 648). İmmünoterapinin özofagus SCC'de belirgin yararı kanıtlanmıştır. Definitif kemoradyoterapi SCC'de özellikle üst özofagus yerleşimli olgularda cerrahiyle karşılaştırılabilir sonuçlar verir.