Metilen Mavisi — Vazoplejik ve Refrakter Septik Şokta

Yüksek doz vazopresöre yanıtsız vazoplejik durumda guanilat siklaz inhibitörü olarak kurtarma tedavisi.

Yazan: Saygı Hastanesi Sağlık Rehberi Editör Kurulu

Yayın tarihi: 24 Nisan 2026 · Son güncelleme: 24 Nisan 2026

Bu içerik Saygı Hastanesi Sağlık Rehberi Editör Kurulu tarafından derlenmiş olup, ilgili branş hekimimiz tarafından periyodik olarak gözden geçirilir.

Kaynaklar (2)

Bu içerik bilgi amaçlıdır, tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Kardiyoloji bölümümüzden randevu alabilirsiniz. Randevu Al →

Metilen Mavisi — Vazoplejik ve Refrakter Septik Şokta Nedir?

Metilen mavisi (Methylene Blue, MB), tiyazin grubu bir boya olmasının yanında çoklu farmakolojik etkisi olan bir ilaçtır: guanilat siklaz inhibisyonu (NO/cGMP yolu bloklanır), MAO-A inhibisyonu (serotonin geri alımını etkiler), methemoglobinemi tedavisi (redüktör).

Vazoplejik sendromda kullanımı (kardiyopulmoner bypass sonrası, septik şok, anafilaksi, ARDS'de şiddetli hipotansiyon): nitrik oksit (NO) aşırı üretimi cGMP'yi yükseltir, vasküler düz kas gevşer, yüksek doz norepinefrin + vazopressin + epinefrin rağmen hipotansiyon devam eder. MB, cGMP sentezini bloklayarak vasküler tonusu geri kazandırır.

Doz: 1-2 mg/kg IV yavaş infüzyon (20-60 dk), gerekirse 4-6 saatte bir tekrar veya 0.25-1 mg/kg/saat sürekli infüzyon (toplam 7 mg/kg/gün aşılmamalı). Etkisi dakikalar içinde başlar, vasopressor ihtiyacı genellikle %30-50 azalır.

Güncel kanıt: kardiyoşirürjide vazopleji için Grade 2C öneri (küçük RCT'ler), septik şok için rescue (SSC kılavuzları rutin önermez). CLASSIC (2024) çalışması devam eden araştırmalar.

Belirtiler

Refrakter vazoplejik sok — norepinefrin >0.5 mcg/kg/dk + vazopressin 0.03 U/dk + epinefrin rağmen MAP <65

Kardiyopulmoner bypass sonrası vazopleji — sepsis benzeri SIRS + düşük SVR (<800)

Anafilaktik sok — IV sıvı + epinefrin + vazopressor rağmen şok devam

ARDS'de hemodinamik instabilite (NO aracılı pulmoner vazodilatasyon yansıması)

Methemoglobinemi — SpO2/PaO2 dissosiyasyonu, siyanoz IV sıvı/O2 ile düzelmiyorsa (bu endikasyon rutin ve kabul edilmiş)

Risk Faktörleri

SSRI veya MAO-I eş zamanlı kullanım — serotonin sendromu riski (hayati)

G6PD eksikliği — MB hemolitik anemi presipite eder (özellikle >7 mg/kg/gün dozlarda)

Böbrek yetmezliği — idrarı mavileştirir (normal), yüksek dozda toksisite artar

Pulmoner hipertansiyon — NO/cGMP bloklaması PVR'yi artırabilir, sağ kalp yetmezliği kötüleşebilir

Methemoglobinemi üretimi (paradoksal) — yüksek dozda MB'nin kendisi methemoglobinemi yapabilir

Ne Zaman Doktora Başvurmalı?

Aşağıdaki belirtilerden herhangi birini yaşıyorsanız vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurun:

Kardiyopulmoner bypass sonrası MAP <65 + yüksek doz vazopressor (norepinefrin + vazopressin) yanıtsız
Septik şok — maksimal vazopressor + steroid sonrası direnç, ekokardiyografide EF korunmuş + SVR çok düşük
Anafilaksi — IV epinefrin + vazopressor + sıvı sonrası refrakter hipotansiyon

Tedavi Yöntemleri

Endikasyon değerlendirmesi — ekokardiyografi ile korunmuş EF + düşük SVR + yüksek vazopressor, SSRI/MAO-I sorgulama, G6PD risk tahmini

Doz: 1-2 mg/kg IV yavaş infüzyon (20-60 dk). Yanıt 15-30 dk içinde beklenir (MAP artışı, vazopressor azaltılabilir)

Gerekirse 4-6 saatte bir tekrar doz veya sürekli infüzyon 0.25-1 mg/kg/saat (7 mg/kg/gün üst sınır)

Monitorizasyon — arter basınç, SaO2 (MB pulsoksimetreyi yanlış düşük gösterebilir — kan gazı gerçek), vazopressor titrasyonu, serotonin sendromu belirtileri (ateş, tremor, mental değişiklik)

Kombine tedavi — volüm, kortikosteroid (hidrokortizon), vazopressor titrasyonu, altta yatan neden tedavisi (sepsis: antibiyotik; bypass: reoperasyon değerlendirme)

Dikkat edilmesi gerekenler — idrar/ter mavileşir (normal), pulsoksimetre sahte düşük okur (PaO2 referansı alın), MR kontrastıyla karıştırma

Hangi Bölüme Başvurmalı?

Bu şikâyetler için hastanemizin Kardiyoloji bölümüne başvurabilirsiniz. Uzman hekimlerimiz size en uygun tedavi planını oluşturacaktır.

Kardiyoloji Bölümü Hakkında Bilgi Alın

Size yardımcı olalım

Şikâyetleriniz için uzman hekimlerimizden randevu alabilir veya bize ulaşabilirsiniz.

Randevu Al Bize Ulaşın

İlgili Sağlık Konuları

Aynı bölümden incelemek isteyebileceğiniz diğer makaleler.

Hipertansiyon (Yüksek Tansiyon)

Kardiyoloji

Hipertansiyon, kan basıncının 140/90 mmHg'nın üzerinde seyretmesi durumudur; erken tedavi ciddi komplikasyonları önler.

Koroner Arter Hastalığı

Kardiyoloji

Koroner arterlerin ateroskleroz nedeniyle daralması, göğüs ağrısı (anjina) ve kalp krizine yol açabilir.

Kalp Yetmezliği

Kardiyoloji

Kalp yetmezliği nefes darlığı, bacak şişliği ve yorgunlukla seyreden kronik bir kalp hastalığıdır.

Kalp Krizi (Miyokard Enfarktüsü)

Kardiyoloji

Kalp krizi bir tıbbi acil durumdur; her dakika kalp kası kaybı yaşandığından anında müdahale hayat kurtarır.

Atriyal Fibrilasyon

Kardiyoloji

Atriyal fibrilasyon, düzensiz kalp atışı ve inme riskiyle seyreden yaygın bir ritim bozukluğudur.

Kalp Çarpıntısı (Palpitasyon)

Kardiyoloji

Çarpıntı çoğunlukla iyi huylu nedenlerle oluşur ancak altta yatan kalp ritim bozuklukları dışlanmalıdır.

Kalp Kapak Hastalıkları

Kardiyoloji

Kapak darlığı veya yetmezliği kalbin iş yükünü artırarak zamanla kalp yetmezliğine zemin hazırlayabilir.

Aort Anevrizması

Kardiyoloji

Aort anevrizması çoğunlukla sessiz seyreder; erken tanı ile rüptür (yırtılma) riskinden önce tedavi edilebilir.

Sağlık Uyarısı: Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tıbbi tanı ve tedavi yerine geçmez. Şikâyetleriniz için mutlaka hekiminize başvurunuz. Saygı Hastanesi, bu sayfadaki bilgilere dayanılarak yapılan uygulamalardan sorumluluk kabul etmez.