Kronik lenfositik lösemi (KLL), olgun CD5+ B lenfositlerinin kan, kemik iliği, lenf nodu ve dalakta birikmesi ile karakterize bir kronik lenfoproliferatif hastalıktır. Batı dünyasında yetişkin löseminin en sık tipidir (tüm lösemilerin %25-30'u); Asya'da nadirdir. Yıllık insidansı 4-5/100.000 civarındadır ve yaşla belirgin artar; ortanca tanı yaşı 70'tir. Erkeklerde 2 kat daha sık görülür. Çoğu hastada tanı, başka nedenle bakılan kan sayımında tesadüfen lenfositoz saptanması ile konur; bu nedenle asemptomatik hasta grubu büyüktür.
Tanı için periferik kanda olgun görünümlü, monoklonal B lenfositlerinin >5.000/µL olması ve immünfenotip doğrulaması gerekir. Karakteristik immünfenotip: CD5+, CD19+, CD23+, CD20 zayıf, CD79b zayıf, sIg zayıf, FMC7-. Skor sistemi (Matutes/Moreau skoru) tanıyı destekler. Hastalığın heterojenliği nedeniyle prognostik biyobelirteçler çok önemlidir: (1) IGHV mutasyon durumu — mutated IGHV iyi prognoz, unmutated kötü prognoz. (2) Sitogenetik FISH anormallikleri — del(13q14) iyi prognoz (sadece olarak), del(11q23) orta, trisomi 12 orta, del(17p13) ve/veya TP53 mutasyonu çok kötü prognoz. (3) CD38 ve ZAP-70 ekspresyonu — kötü prognoz. (4) Beta-2 mikroglobulin, LDH düzeyi. (5) Kompleks karyotip. (6) CLL-IPI (KLL International Prognostic Index) — yaş, evre, beta-2 mikroglobulin, IGHV, TP53 durumunu birleştirir.
Tedavi endikasyonu semptomatik hastalık varlığıdır; asemptomatik KLL 'watch and wait' ile izlenir. Tedavi başlatma kriterleri (IWCLL): B semptomları, progresyon bulguları, geri dönüşsüz kemik iliği yetmezliği (Hb <10 g/dL, trombosit <100.000), otoimmün sitopeniler, kitle etkisi yapan splenomegali/LAP, lenfosit ikiye katlanma süresi <6 ay. Tedavi: (1) Ön hat tedavi — modern standartlar BTK inhibitörleri (ibrutinib, acalabrutinib, zanubrutinib) veya venetoklaks + obinutuzumab (CLL14 çalışması). Fit genç hastalarda seçilmiş olgularda FCR (fludarabin + siklofosfamid + rituximab) hala küratif potansiyele sahip. TP53 mutasyon/del(17p) olgularında kemoterapi kontrendikedir; BTK inhibitörü veya venetoklaks kombinasyonu önerilir. (2) Nüks tedavi — BTK inhibitörü vermeyenlerde BTK, venetoklaks + rituximab (MURANO), alternatif BTK inhibitörü (pirtobrutinib — reversibl BTK inhibitörü). (3) Refrakter hastalıkta CAR-T hücre tedavisi (lisocabtagene maraleucel — TRANSCEND CLL 004) ve allojenik HKHT seçenekleri. (4) Komplikasyonlar — otoimmün hemolitik anemi, ITP, hipogamma globulinemi (IVIG replasmanı), Richter transformasyonu (DLBCL veya Hodgkin'e dönüşüm — kötü prognoz). Modern tedaviler ile birçok KLL hastası normal yaşam süresini yakalayabilmektedir.