Kronik Demir Yükü ve Şelasyon Tedavisi

Tekrarlayan transfüzyonlara bağlı demir birikiminin yönetimi.

Yazan: Saygı Hastanesi Sağlık Rehberi Editör Kurulu

Yayın tarihi: 1 Şubat 2026

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için lütfen hekiminize danışınız.

Kaynaklar (5)

Bu içerik bilgi amaçlıdır, tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Hematoloji bölümümüzden randevu alabilirsiniz. Randevu Al →

Kronik Demir Yükü ve Şelasyon Tedavisi Nedir?

Kronik demir yükü, düzenli eritrosit transfüzyonu alan hastalarda (talasemi major, MDS, orak hücre hastalığı, aplastik anemi) her transfüzyon ünitesinde yaklaşık 200-250 mg demirin birikmesiyle gelişen ciddi bir komplikasyondur. Vücudun aktif demir atım mekanizması sınırlıdır.

Demir birikimi öncelikle karaciğerde başlar, ardından kalp, pankreas, hipofiz ve tiroid gibi endokrin organlara yayılır. Kardiyak sideroz demir yüküne bağlı ölümlerin en önemli nedenidir. T2* MR ile karaciğer ve kalp demir konsantrasyonu noninvaziv olarak değerlendirilebilir.

Demir şelasyon tedavisi serum ferritin >1000 ng/mL veya yaklaşık 20 ünite transfüzyon sonrası başlanır. Deferasiroks (oral, günlük), deferipron (oral, günde 3 kez) ve deferoksamin (subkutan/IV infüzyon) kullanılan üç şelatör ajandır. Kombinasyon şelasyonu ağır demir yükünde (özellikle kardiyak) daha etkin olabilir.

Belirtiler

Bronz cilt rengi (hiperpigmentasyon)

Karaciğer büyümesi ve fonksiyon bozukluğu

Kalp yetmezliği ve aritmi

Diabetes mellitus (pankreatik sideroz)

Büyüme geriliği ve puberte gecikmesi

Hipotiroidizm ve hipogonadizm

Risk Faktörleri

Düzenli eritrosit transfüzyon ihtiyacı

Talasemi major ve intermedia

Miyelodisplastik sendrom (MDS)

Orak hücre hastalığı

Aplastik anemi

Ne Zaman Doktora Başvurmalı?

Aşağıdaki belirtilerden herhangi birini yaşıyorsanız vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurun:

Serum ferritin düzeyi 1000 ng/mL üzerine çıktığında
Kalp yetmezliği veya aritmi bulguları geliştiğinde
Endokrin fonksiyon bozukluğu belirtileri başladığında

Tedavi Yöntemleri

Deferasiroks (oral, günlük tek doz)

Deferipron (oral, günde 3 kez)

Deferoksamin (subkutan/IV infüzyon)

Kombinasyon şelasyonu (deferipron + deferoksamin)

T2* MR ile karaciğer ve kalp demir takibi

Endokrin fonksiyon izlemi ve hormon replasmanı

Hangi Bölüme Başvurmalı?

Bu şikâyetler için hastanemizin Hematoloji bölümüne başvurabilirsiniz. Uzman hekimlerimiz size en uygun tedavi planını oluşturacaktır.

Hematoloji Bölümü Hakkında Bilgi Alın

Size yardımcı olalım

Şikâyetleriniz için uzman hekimlerimizden randevu alabilir veya bize ulaşabilirsiniz.

Randevu Al Bize Ulaşın

İlgili Sağlık Konuları

Aynı bölümden incelemek isteyebileceğiniz diğer makaleler.

Anemi (Kansızlık)

Dahiliye (İç Hastalıkları)

Anemi, dokulara yeterli oksijen taşınamadığında ortaya çıkan yorgunluk, solgunluk ve nefes darlığıyla seyreden bir tablodur.

Demir Eksikliği Anemisi

Dahiliye (İç Hastalıkları)

Yetersiz demir alımı veya kronik kan kaybı sonucu gelişen demir eksikliği anemisi, özellikle kadınları ve çocukları etkiler.

B12 Vitamini Eksikliği

Dahiliye (İç Hastalıkları)

B12 eksikliği; anemi, nörolojik belirtiler ve bilişsel sorunlara yol açabilen ve erken tedaviyle büyük ölçüde önlenebilen bir durumdur.

Hipertansiyon (Yüksek Tansiyon)

Dahiliye (İç Hastalıkları)

Hipertansiyon, 'sessiz katil' olarak bilinir; çünkü genellikle belirti vermeksizin yıllarca ilerleyerek ciddi komplikasyonlara zemin hazırlar.

Kronik Böbrek Yetmezliği

Dahiliye (İç Hastalıkları)

Kronik böbrek hastalığı; hipertansiyon ve diyabet gibi kronik durumların en sık komplikasyonlarından biridir ve erken evrede belirti vermeyebilir.

Hepatit B

Dahiliye (İç Hastalıkları)

Hepatit B, aşıyla önlenebilen ancak kronikleştiğinde siroz ve karaciğer kanserine zemin hazırlayan viral bir karaciğer hastalığıdır.

Hepatit C

Dahiliye (İç Hastalıkları)

Hepatit C, günümüzde yüksek başarı oranıyla tedavi edilebilen; ancak geç tanındığında siroza ilerleyebilen bir karaciğer hastalığıdır.

Karaciğer Yağlanması (Yağlı Karaciğer)

Dahiliye (İç Hastalıkları)

Non-alkolik yağlı karaciğer hastalığı (NAFLD), obezite ve metabolik sendromla yakından ilişkili olup erken tedavide büyük ölçüde geri dönüşümlüdür.

Sağlık Uyarısı: Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tıbbi tanı ve tedavi yerine geçmez. Şikâyetleriniz için mutlaka hekiminize başvurunuz. Saygı Hastanesi, bu sayfadaki bilgilere dayanılarak yapılan uygulamalardan sorumluluk kabul etmez.