Kimyasal Yanık (Asit ve Alkali)

Kimyasal yanıklar cilt ve mukozada penetre olarak termal yanıklardan farklı bir hasar mekanizması oluşturur.

Yazan: Saygı Hastanesi Sağlık Rehberi Editör Kurulu

Yayın tarihi: 1 Şubat 2026

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için lütfen hekiminize danışınız.

Bu içerik bilgi amaçlıdır, tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Acil Servis bölümümüzden randevu alabilirsiniz. Randevu Al →

Kimyasal Yanık (Asit ve Alkali) Nedir?

Kimyasal yanıklar asit, alkali ve diğer korozif maddelerin cilt, göz veya mukozayla temasıyla oluşur. Asitler koagülatif nekroz yaparak sınırlı doku hasarına yol açarken alkaliler likefaktif nekroz ile derin penetre yanıklar oluşturur.

Endüstriyel kazalar, temizlik ürünleri, laboratuvar maddeleri ve saldırılar en sık nedenler arasındadır. Hidrojen florür gibi bazı asitler sistemik hipokalsemi ve kardiyak aritmi gibi özel komplikasyonlara yol açabilir.

Yönetim; hemen madde uzaklaştırma, bol ve uzun süreli su ile irrigasyon ve madde spesifik tedavileri (ör. hidrojen florürde kalsiyum glukonat jel) içerir.

Belirtiler

Cilt ve mukozada ağrı, yanma hissi

Kimyasal madde rengine göre renk değişikliği

Ülserasyon ve nekroz

Göz maruziyetinde kornea hasarı

Solunum yoluyla maruziyette öksürük, nefes darlığı

Sistemik bulgular (hipokalsemi, asidoz)

Risk Faktörleri

Endüstriyel çalışanlar

Laboratuvar personeli

Temizlik ürünlerinin yanlış kullanımı

Çocukların kimyasallara ulaşması

Koruyucu ekipman yokluğu

Saldırı (asit atağı)

Ne Zaman Doktora Başvurmalı?

Aşağıdaki belirtilerden herhangi birini yaşıyorsanız vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurun:

Kimyasal maruziyette derhal bol suyla yıkayın ve 112'yi arayın
Göz maruziyeti için dakikalar içinde irrigasyon başlanmalıdır
Hidrojen florür şüphesinde özel tedavi gereklidir
Yanık merkezine nakil değerlendirilmelidir

Tedavi Yöntemleri

Kontamine giysilerin çıkarılması

Bol miktarda su ile uzun süreli irrigasyon (15-30 dakika)

Göz irrigasyonunda Morgan lens kullanımı

pH değerlendirmesi ve belirlenmesi

Özel antidot uygulamaları (HF için kalsiyum glukonat)

Yanık bakımı, enfeksiyon kontrolü ve tetanoz profilaksisi

Hangi Bölüme Başvurmalı?

Bu şikâyetler için hastanemizin Acil Servis bölümüne başvurabilirsiniz. Uzman hekimlerimiz size en uygun tedavi planını oluşturacaktır.

Acil Servis Bölümü Hakkında Bilgi Alın

Size yardımcı olalım

Şikâyetleriniz için uzman hekimlerimizden randevu alabilir veya bize ulaşabilirsiniz.

Randevu Al Bize Ulaşın

İlgili Sağlık Konuları

Aynı bölümden incelemek isteyebileceğiniz diğer makaleler.

Kalp Krizi İlk Yardımı

Acil Servis

Kalp krizinde hızlı tanıma ve acil servis çağrısı, hayatta kalma şansını dramatik biçimde artırır.

Felç Belirtileri ve HIZLI Testi

Acil Servis

HIZLI (Halsizlik, İfade bozukluğu, Zaman kaybı, Lisan güçlüğü, İnme) testi felci erken saptamanın en pratik yöntemidir.

Anafilaksi (Anafilaktik Şok)

Acil Servis

Anafilaksi, ciddi sistemik alerjik reaksiyondur; epinefrin enjeksiyonu ve 112 en kritik ilk müdahaledir.

Solunum Yetmezliği

Acil Servis

Solunum yetmezliği; kandaki oksijen düşüşü veya karbondioksit yükselmesiyle karakterize, yaşamı tehdit eden tablodur.

Zehirlenme İlk Yardımı

Acil Servis

Zehirlenmelerde doğru maddeyi tespit etmek, kusturmamanın ne zaman yanlış olduğunu bilmek kritiktir.

Yanık Tedavisi ve İlk Yardım

Acil Servis

Yanıklarda derecesine ve genişliğine göre değişen acil tedavi, soğutma ile başlar ve uzman bakıma uzanır.

Kafa Travması İlk Yardımı

Acil Servis

Kafa travmasında çarpma şiddeti ne olursa olsun, bilinç değişikliği varsa acil nörolojik değerlendirme zorunludur.

Göğüs Ağrısı Acil Değerlendirmesi

Acil Servis

Göğüs ağrısında EKG ve kardiyak belirteç testleri ile kalp krizi ve pulmoner emboli hızla ayırt edilir.

Sağlık Uyarısı: Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tıbbi tanı ve tedavi yerine geçmez. Şikâyetleriniz için mutlaka hekiminize başvurunuz. Saygı Hastanesi, bu sayfadaki bilgilere dayanılarak yapılan uygulamalardan sorumluluk kabul etmez.