Kemoterapi kardiyotoksisitesi, kanser tedavisinde kullanılan sitotoksik ilaçların, hedefli tedavilerin, immünoterapinin ve radyoterapinin kalp üzerinde oluşturduğu akut veya kronik hasar spektrumunu kapsar. Kardio-onkoloji alanı, bu komplikasyonların önlenmesi, erken tespit edilmesi ve tedavi edilmesi için gelişen interdisipliner bir uzmanlık alanıdır. En önemli kardiyotoksik ajanlar: antrasiklinler (doksorubisin, daunorubisin, epirubisin, idarubisin) — serbest radikal oluşumuyla miyokart hasarı; kümülatif doza bağımlı (doksorubisin ≥400 mg/m² üzerinde risk belirgin artar); erken (infüzyon sonrası akut) ve geç (yıllar sonra) formları olabilir. HER2 hedefli tedaviler — trastuzumab, pertuzumab, T-DM1, T-DXd; genellikle geri dönüşlü sistolik disfonksiyon. Tirozin kinaz inhibitörleri (TKİ) — sunitinib, sorafenib, pazopanib, imatinib, ponatinib; hipertansiyon, kalp yetmezliği, QT uzaması. İmmün checkpoint inhibitörleri — immün ilişkili miyokardit (nadir ancak ölümcül).
Klinik formlar: (1) Akut miyokardiyal disfonksiyon — infüzyon sırasında veya sonrasında, genellikle geri dönüşlü. (2) Erken başlangıçlı kardiyomiyopati (1 yıl içinde) — kümülatif doza bağımlı, antrasiklin için en sık. (3) Geç başlangıçlı kardiyomiyopati (1 yıl sonra, hatta onlarca yıl) — tedavi sonrası kalıcı hasar; çocukluk çağı kanser sağkalılarında önemlidir. (4) Koroner arter hastalığı — özellikle torasik radyoterapi, 5-FU, siklofosfamid. (5) Aritmiler — QT uzaması (TKİ, arsenik trioksid), bradiaritmi, atrial fibrilasyon (ibrutinib). (6) Hipertansiyon — VEGF inhibitörleri (bevacizumab, sunitinib, pazopanib). (7) Trombotik olaylar — sisplatin, bevacizumab, İMİD'ler (talidomid, lenalidomid). (8) Perikardiyal hastalık — radyoterapi, siklofosfamid.
Tanı ve izlem: Baseline ekokardiyografi (LVEF, GLS — global longitudinal strain), EKG, kardiyak biyomarkırlar (troponin, BNP/NT-proBNP). Trastuzumab tedavisinde her 3 ayda ekokardiyografi; antrasiklinlerde baseline ve kümülatif doz bazlı; CMR (kardiyak MR) erken hasarı daha hassas tespit eder. Definisyonlar: kanser tedavisi ile ilişkili kardiyak disfonksiyon (CTRCD) — LVEF'de ≥10 puan düşüş + LVEF %50 altına inmek. Yönetim: kardiyoprotektif ilaçlar — ACE inhibitörü/ARB, beta bloker, SGLT2 inhibitörü erken başlangıcı; deksrazoksan antrasiklin kardiyotoksisitesinde kardiyoprotektif; alternatif formülasyon (lipozomal doksorubisin) daha düşük risk. Tedavi dozu azaltma, ilaç değiştirme veya kesimi; sonra kalp yetmezliği standart tedavisi. İmmün miyokarditte acil yüksek doz steroid + immünsüpresif tedavi gerekir; mortalite yüksektir.