İmmün ilişkili endokrinopatiler, immün checkpoint inhibitörlerinin endokrin bezlerde (tiroid, hipofiz, adrenal, pankreas) neden olduğu otoimmün hasarlardır. Diğer immün ilişkili yan etkilerden farklı olarak, endokrinopatiler çoğu zaman kalıcı hasar oluşturur ve hayat boyu hormon replasman tedavisi gerektirir. En sık görülen formlar: (1) Tiroid disfonksiyonu — anti-PD-(L)1'de %10-15, anti-CTLA-4'te %5, kombinasyonda %20-25. Tipik seyir: hipertiroidi fazı (2-6 hafta, destrüktif tiroidit) → hipotiroidi fazı (kalıcı). (2) Hipofizit — anti-CTLA-4'te %10, anti-PD-(L)1'de %1; kombinasyonda %8. (3) Primer adrenal yetmezlik — %1 civarında, nadir fakat hayati tehlike. (4) İmmün ilişkili diyabet (fulminan tip 1 DM) — %0.2-0.5, ICI'ye bağlı akut ketoasidoz riski.
Tiroid disfonksiyonu — genellikle asemptomatiktir ve rutin TFT taramasında tespit edilir. Hipertiroidi fazında çarpıntı, kilo kaybı, tremor, sıcağa tahammülsüzlük, diyare görülebilir. Hipotiroidi fazında halsizlik, soğuğa tahammülsüzlük, kilo alımı, konstipasyon, bradikardi, saç dökülmesi görülür. Hipofizit — baş ağrısı, bulanık görme (optik kiazmaya bası), hipofiz bezi büyümesi (MR'da), multipl hipofiz hormonu eksikliği (ACTH, TSH, LH/FSH, GH, prolaktin); ADH genellikle korunur, DI nadirdir. Primer adrenal yetmezlik — halsizlik, hipotansiyon, hiponatremi, hiperkalemi, hiperpigmentasyon. Adrenal kriz (şok, hipoglisemi) hayati tehlike oluşturur. Tip 1 DM — polidipsi, poliüri, kilo kaybı; genellikle ketoasidoz ile prezente olur ve C-peptid düşüktür.
Yönetim çoğu olguda ICI'nin devam ettirilmesi ve hormon replasmanı şeklindedir (immünsüpresif tedavi gerekmez, diğer irAE'lerden farklı olarak). Tiroid — TSH, serbest T4 ile tarama; hipertiroidide beta bloker, hipotiroidide levotiroksin. Hipofizit — MR + tam hipofiz hormon paneli; sekonder adrenal yetmezlikte hidrokortizon 20-30 mg/gün, sekonder hipotiroidide levotiroksin (steroidden sonra), LH/FSH eksikliğinde seks hormonu replasmanı. Adrenal yetmezlik — stres dozu hidrokortizon, akut kriz tedavisi (IV hidrokortizon + normal salin + dekstroz). Tip 1 DM — insülin replasmanı; HbA1c ve C-peptid takibi. Rutin endokrin tarama ICI başlangıcında, sonrasında her siklusta TFT, kortizol, glukoz bakılmalıdır.