İlaç Erüpsiyonları — Sınıflandırma ve Yönetim

İlaca bağlı deri reaksiyonlarının tiplerine göre tanı ve tedavi yaklaşımları.

Yazan: Saygı Hastanesi Sağlık Rehberi Editör Kurulu

Yayın tarihi: 1 Şubat 2026

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için lütfen hekiminize danışınız.

Bu içerik bilgi amaçlıdır, tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Dermatoloji bölümümüzden randevu alabilirsiniz. Randevu Al →

İlaç Erüpsiyonları — Sınıflandırma ve Yönetim Nedir?

İlaç erüpsiyonları, sistemik ilaç kullanımına bağlı gelişen deri ve mukoza reaksiyonlarıdır. En sık görülen form ekzantematöz (makulopapüler) ilaç döküntüsüdür (%90). Antibiyotikler, antiepileptikler ve allopurinol en sık suçlanan ilaçlardır.

Hafif formlar: Ekzantematöz döküntü, ürtiker, sabit ilaç erüpsiyonu. Ciddi kutanöz advers reaksiyonlar (SCAR): Stevens-Johnson sendromu/toksik epidermal nekroliz (SJS/TEN), DRESS sendromu ve akut jeneralize ekzantematöz püstüloz (AGEP).

HLA farmakogenomik ilişkiler önemlidir: HLA-B*57:01 (abacavir aşırı duyarlılığı), HLA-B*58:01 (allopurinol-SJS/TEN), HLA-B*15:02 (karbamazepin-SJS/TEN — Güneydoğu Asya). Başlamadan önce tarama hayat kurtarabilir.

Belirtiler

Yaygın simetrik makulopapüler döküntü (ilaç başlangıcından 7-14 gün sonra)

Ürtiker (ilaç alımından dakikalar-saatler sonra)

Mukozal tutulum (ağız, göz, genital — SJS/TEN'de)

Ateş + döküntü + lenfadenopati + organ tutulumu (DRESS sendromu)

Yüzlerce küçük steril püstül (AGEP)

Risk Faktörleri

Çoklu ilaç kullanımı (polifarmasi)

HIV enfeksiyonu (ilaç erüpsiyon riski 100x artmış)

Otoimmün hastalık (SLE hastalarında risk artışı)

HLA genetik yatkınlık

Önceki ilaç alerjisi öyküsü

Ne Zaman Doktora Başvurmalı?

Aşağıdaki belirtilerden herhangi birini yaşıyorsanız vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurun:

İlaç başlandıktan sonra yaygın döküntü gelişirse
Mukoza tutulumu (ağız yaraları, göz kızarıklığı) varsa → ACİL (SJS/TEN şüphesi)
Döküntü + ateş + organ tutulumu bulguları varsa → ACİL (DRESS şüphesi)
Deri soyulması (Nikolsky pozitif) varsa → ACİL (TEN)

Tedavi Yöntemleri

Suçlu ilacın derhal kesilmesi (en önemli adım)

Hafif ekzantematöz: Antihistaminik + topikal kortikosteroid + suçlu ilacın kesilmesi

SJS/TEN: YBÜ bakımı, yara bakımı, siklosporin veya IVIG, oftalmolojik acil konsültasyon

DRESS sendromu: Sistemik kortikosteroid (1-1.5 mg/kg), organ tutulumu izlemi

AGEP: İlaç kesilmesi genellikle yeterli (2 hafta içinde spontan düzelme)

Alerji konsültasyonu (ilaç provokasyon testi veya deri testleri — gerekirse)

Hangi Bölüme Başvurmalı?

Bu şikâyetler için hastanemizin Dermatoloji bölümüne başvurabilirsiniz. Uzman hekimlerimiz size en uygun tedavi planını oluşturacaktır.

Dermatoloji Bölümü Hakkında Bilgi Alın

Size yardımcı olalım

Şikâyetleriniz için uzman hekimlerimizden randevu alabilir veya bize ulaşabilirsiniz.

Randevu Al Bize Ulaşın

İlgili Sağlık Konuları

Aynı bölümden incelemek isteyebileceğiniz diğer makaleler.

Egzama (Atopik Dermatit)

Dermatoloji

Atopik dermatit, özellikle çocuklarda sık görülen, genetik yatkınlık ve çevresel tetikleyicilerle alevlenen kronik cilt hastalığıdır.

Sedef Hastalığı (Psoriasis)

Dermatoloji

Psoriasis, bağışıklık sisteminin cildi hatalı biçimde saldırmasıyla deri hücrelerinin hızla çoğaldığı, kalın pullu lezyonlara yol açan otoimmün bir hastalıktır.

Akne (Sivilce)

Dermatoloji

Akne, kıl foliküllerinin yağ ve ölü deri hücreleriyle tıkanması sonucu oluşan, ergenlikte sık görülen ancak her yaşta ortaya çıkabilen bir cilt hastalığıdır.

Rozasea

Dermatoloji

Rozasea, özellikle yanak ve burun bölgesinde kızarıklık, görünür kılcal damarlar ve akne benzeri lezyonlarla kendini gösteren kronik bir cilt durumudur.

Ürtiker (Kurdeşen)

Dermatoloji

Ürtiker, ciltte ani ortaya çıkan pembe-kırmızı kabarıklıklar (weal) ve yoğun kaşıntıyla seyreden, akut veya kronik seyir gösterebilen bir deri durumudur.

Mantar Enfeksiyonları (Cilt)

Dermatoloji

Cilt mantar enfeksiyonları, dermatofitler ve maya mantarlarının cildin üst katmanlarına yerleşmesiyle oluşan yaygın, bulaşıcı cilt hastalıklarıdır.

Saç Dökülmesi (Alopesi)

Dermatoloji

Alopesi, genetik, hormonal, otoimmün veya beslenme kaynaklı olabilen saç kaybını tanımlayan genel bir terimdir; erken müdahale ilerlemeyi yavaşlatabilir.

Vitiligo

Dermatoloji

Vitiligo, pigment üreten melanosit hücrelerinin otoimmün yıkımıyla ciltte düzensiz beyaz alanların oluştuğu kronik bir deri hastalığıdır.

Sağlık Uyarısı: Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tıbbi tanı ve tedavi yerine geçmez. Şikâyetleriniz için mutlaka hekiminize başvurunuz. Saygı Hastanesi, bu sayfadaki bilgilere dayanılarak yapılan uygulamalardan sorumluluk kabul etmez.