HIV İlişkili Fırsatçı Enfeksiyonlar — Tanı ve Profilaksi

HIV/AIDS hastalarında CD4 düzeyine göre gelişen fırsatçı enfeksiyonların yönetimi.

Yazan: Saygı Hastanesi Sağlık Rehberi Editör Kurulu

Yayın tarihi: 1 Şubat 2026

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için lütfen hekiminize danışınız.

Kaynaklar (5)

Bu içerik bilgi amaçlıdır, tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. İç Hastalıkları (Dahiliye) bölümümüzden randevu alabilirsiniz. Randevu Al →

HIV İlişkili Fırsatçı Enfeksiyonlar — Tanı ve Profilaksi Nedir?

HIV enfeksiyonunda ilerleyici CD4+ T-hücre yıkımı, hücresel bağışıklığın baskılanmasıyla fırsatçı enfeksiyonlara (Fİ) zemin hazırlar. Fırsatçı enfeksiyonlar CD4 eşik değerlerine göre gelişir: <200 (PCP, toksoplazmoz), <100 (CMV, kriptokokoz), <50 (MAC, dissemine mantar).

ART (antiretroviral tedavi) ile viral süpresyon ve immün restorasyon sağlanması, fırsatçı enfeksiyonların önlenmesinde en etkili stratejidir. ART başlanmasıyla CD4 >200'e yükseldiğinde primer profilaksi güvenle kesilebilir.

İmmün rekonstitüsyon inflamatuvar sendromu (IRIS), ART başlandıktan sonraki ilk hafta-aylarda, immün sistemin toparlanmasıyla mevcut latent veya tedavi edilen enfeksiyonlara karşı aşırı inflamatuvar yanıt gelişmesidir.

Belirtiler

PCP: Subakut dispne, kuru öksürük, ateş (bilateral interstisyel infiltrat)

Toksoplazmoz: Baş ağrısı, fokal nörolojik defisit, nöbet (ring-enhancing lezyon)

CMV retiniti: Uçuşan cisimler, görme kaybı (pizza-pie görünümü fundoskopide)

Kriptokokal menenjit: Baş ağrısı, ateş, ense sertliği (açılış basıncı yüksek)

MAC: Ateş, gece terlemesi, kilo kaybı, diyare, hepatosplenomegali

Risk Faktörleri

CD4 <200/µL (tüm fırsatçı enfeksiyonlar için kritik eşik)

ART almayan veya uyumsuz HIV hastaları

Viral yük >100.000 kopya/mL

Geç tanı konmuş HIV (AIDS ile prezentasyon)

Madde kullanımı ve psikososyal faktörler (tedavi uyumsuzluğu)

Ne Zaman Doktora Başvurmalı?

Aşağıdaki belirtilerden herhangi birini yaşıyorsanız vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurun:

HIV hastasında dispne + kuru öksürük + ateş → ACİL (PCP şüphesi)
Fokal nörolojik bulgular → ACİL beyin görüntüleme (toksoplazmoz? lenfoma?)
Görme şikayeti → ACİL oftalmoskopi (CMV retiniti — geri dönüşümsüz görme kaybı riski)
Şiddetli baş ağrısı + ateş → ACİL LP (kriptokokal menenjit?)

Tedavi Yöntemleri

PCP tedavisi: TMP-SMX yüksek doz (21 gün) + steroid (PaO2 <70 mmHg ise)

PCP profilaksisi: TMP-SMX 1x1 (CD4 <200 — birinci basamak profilaksi)

Toksoplazmoz tedavisi: Pirimetamin + sülfadiazin + folinik asit (6 hafta)

Kriptokokal menenjit: Amfoterisin B + flusitozin (indüksiyon) → flukonazol (konsolidasyon + idame)

ART başlama zamanlaması: Fırsatçı enfeksiyon tedavisinin 2. haftasında (kriptokokta 4-6 hafta bekle — IRIS riski)

İmmün rekonstitüsyon sonrası profilaksi kesilmesi: CD4 >200 (3-6 ay süreyle stabil)

Hangi Bölüme Başvurmalı?

Bu şikâyetler için hastanemizin Enfeksiyon Hastalıkları bölümüne başvurabilirsiniz. Uzman hekimlerimiz size en uygun tedavi planını oluşturacaktır.

Enfeksiyon Hastalıkları Bölümü Hakkında Bilgi Alın

Size yardımcı olalım

Şikâyetleriniz için uzman hekimlerimizden randevu alabilir veya bize ulaşabilirsiniz.

Randevu Al Bize Ulaşın

İlgili Sağlık Konuları

Aynı bölümden incelemek isteyebileceğiniz diğer makaleler.

Grip (İnfluenza)

Enfeksiyon Hastalıkları

Grip, influenza virüslerinin neden olduğu mevsimsel bulaşıcı bir solunum yolu hastalığıdır; yüksek ateş, kas ağrısı ve şiddetli yorgunlukla kendini gösterir.

COVID-19

Enfeksiyon Hastalıkları

COVID-19, SARS-CoV-2 koronavirüsünün neden olduğu, asemptomatikten ağır pnömoniye kadar uzanan geniş bir klinik yelpazede seyreden bulaşıcı bir hastalıktır.

Üst Solunum Yolu Enfeksiyonu

Enfeksiyon Hastalıkları

Üst solunum yolu enfeksiyonları; soğuk algınlığı, farenjit, sinüzit ve larenjiti kapsayan, sıklıkla viral kaynaklı ve kendi kendine iyileşen hastalıklardır.

İdrar Yolu Enfeksiyonu

Enfeksiyon Hastalıkları

İdrar yolu enfeksiyonları, en sık Escherichia coli'nin neden olduğu, yanma ve sık idrara çıkmayla seyreden yaygın bakteriyel enfeksiyonlardır.

Hepatit A

Enfeksiyon Hastalıkları

Hepatit A, HAV virüsünün fekal-oral yolla bulaşarak karaciğerde akut iltihaplanmaya neden olduğu, aşıyla önlenebilen viral bir enfeksiyondur.

Hepatit B

Enfeksiyon Hastalıkları

Hepatit B, HBV virüsünün kan, cinsel ilişki ve anneden bebeğe geçişle bulaştığı; kronikleşerek siroz ve karaciğer kanserine dönüşebilen bulaşıcı bir enfeksiyondur.

Hepatit C

Enfeksiyon Hastalıkları

Hepatit C, HCV virüsünün öncelikle kan yoluyla bulaştığı; kronikleşme oranının yüksek, ancak yeni antiviral ilaçlarla iyileşmenin mümkün olduğu bir karaciğer hastalığıdır.

HIV/AIDS Bilgilendirme

Enfeksiyon Hastalıkları

HIV, bağışıklık sistemini hedef alan bir virüstür; tedavi edilmediğinde AIDS'e dönüşür. Modern antiretroviral tedaviyle HIV pozitif bireyler sağlıklı ve uzun bir yaşam sürdürebilir.

Sağlık Uyarısı: Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tıbbi tanı ve tedavi yerine geçmez. Şikâyetleriniz için mutlaka hekiminize başvurunuz. Saygı Hastanesi, bu sayfadaki bilgilere dayanılarak yapılan uygulamalardan sorumluluk kabul etmez.