Demir Metabolizması Bozuklukları

Demir eksikliğinden hemokromatoza kadar demir homeostazı sorunları.

Yazan: Saygı Hastanesi Sağlık Rehberi Editör Kurulu

Yayın tarihi: 1 Şubat 2026

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için lütfen hekiminize danışınız.

Kaynaklar (5)

Bu içerik bilgi amaçlıdır, tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Hematoloji bölümümüzden randevu alabilirsiniz. Randevu Al →

Demir Metabolizması Bozuklukları Nedir?

Demir metabolizması bozuklukları, vücuttaki demir homeostazının bozulduğu, demir eksikliğinden demir birikimi hastalıklarına (hemokromatoz) kadar uzanan geniş bir hastalık grubunu kapsar. Hepsidin, demir metabolizmasının ana düzenleyici hormonu olup, ferroportin aracılığıyla demir emilimini ve makrofaj demir salınımını kontrol eder.

Demir eksikliği dünyada en sık anemi nedenidir; menoraji, GIS kanaması, yetersiz alım ve malabsorpsiyon başlıca nedenlerdir. Herediter hemokromatoz (HFE gen mutasyonları: C282Y, H63D) ise aşırı demir emilimine bağlı organ hasarı (karaciğer, kalp, pankreas, eklemler) ile karakterizedir.

IRIDA (demir eksikliğine dirençli demir eksikliği anemisi), TMPRSS6 gen mutasyonlarına bağlı hepsidin yüksekliği sonucu oral demire yanıtsız nadir bir durumdur. Ferroportin hastalığı, akut faz tepkisi sırasında fonksiyonel demir eksikliği ve serum ferritin düzeyi yorumlama zorlukları hematolojide güncel demir metabolizması konularını oluşturur.

Belirtiler

Demir eksikliği: Solukluk, yorgunluk, nefes darlığı, pika, kaşık tırnak (koilonişi)

Hemokromatoz: Cilt bronzlaşması, hepatomegali, diyabet, artralji

Hemokromatoza bağlı kardiyomiyopati: Nefes darlığı, ödem, aritmi

Hipogonadizm: Libido azalması, impotans (hemokromatozda hipofiz tutulumu)

Restless legs sendromu (demir eksikliğinde sık)

Risk Faktörleri

Demir eksikliği: Menoraji, GIS kanaması, vejetaryen diyet, çölyak hastalığı

Hemokromatoz: Kuzey Avrupa kökeni (C282Y homozigotluk %0.3-0.5)

Kronik transfüzyon gerektiren hastalıklar (talasemi, MDS—ikincil hemokromatoz)

Alkol kullanımı (karaciğer demir birikimini artırır)

Ne Zaman Doktora Başvurmalı?

Aşağıdaki belirtilerden herhangi birini yaşıyorsanız vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurun:

Açıklanamayan anemi ve demir eksikliği saptandığında (kanama kaynağı araştırılmalı)
Serum ferritin > 300 µg/L (erkek) veya > 200 µg/L (kadın) ile transferrin satürasyonu > %45 olduğunda
Ailede hemokromatoz öyküsü varsa
Oral demir tedavisine yanıtsız mikrositik anemi olduğunda (IRIDA şüphesi)

Tedavi Yöntemleri

Demir eksikliği: Oral demir preparatları (ferröz sülfat, ferröz glukonat, demir bisglisinat)

İntravenöz demir: Oral intolerans, malabsorpsiyon veya hızlı replasman gereken durumlar

Hemokromatoz: Terapötik flebotomi (hedef ferritin 50-100 µg/L)

İkincil hemokromatoz (transfüzyonel): Demir şelasyonu (deferasirox, deferipron, desferrioksamin)

IRIDA: İntravenöz demir (oral demire yanıtsız)

HFE genotipleme: C282Y homozigot bireylerde aile taraması

Hangi Bölüme Başvurmalı?

Bu şikâyetler için hastanemizin Hematoloji bölümüne başvurabilirsiniz. Uzman hekimlerimiz size en uygun tedavi planını oluşturacaktır.

Hematoloji Bölümü Hakkında Bilgi Alın

Size yardımcı olalım

Şikâyetleriniz için uzman hekimlerimizden randevu alabilir veya bize ulaşabilirsiniz.

Randevu Al Bize Ulaşın

İlgili Sağlık Konuları

Aynı bölümden incelemek isteyebileceğiniz diğer makaleler.

Anemi (Kansızlık)

Dahiliye (İç Hastalıkları)

Anemi, dokulara yeterli oksijen taşınamadığında ortaya çıkan yorgunluk, solgunluk ve nefes darlığıyla seyreden bir tablodur.

Demir Eksikliği Anemisi

Dahiliye (İç Hastalıkları)

Yetersiz demir alımı veya kronik kan kaybı sonucu gelişen demir eksikliği anemisi, özellikle kadınları ve çocukları etkiler.

B12 Vitamini Eksikliği

Dahiliye (İç Hastalıkları)

B12 eksikliği; anemi, nörolojik belirtiler ve bilişsel sorunlara yol açabilen ve erken tedaviyle büyük ölçüde önlenebilen bir durumdur.

Hipertansiyon (Yüksek Tansiyon)

Dahiliye (İç Hastalıkları)

Hipertansiyon, 'sessiz katil' olarak bilinir; çünkü genellikle belirti vermeksizin yıllarca ilerleyerek ciddi komplikasyonlara zemin hazırlar.

Kronik Böbrek Yetmezliği

Dahiliye (İç Hastalıkları)

Kronik böbrek hastalığı; hipertansiyon ve diyabet gibi kronik durumların en sık komplikasyonlarından biridir ve erken evrede belirti vermeyebilir.

Hepatit B

Dahiliye (İç Hastalıkları)

Hepatit B, aşıyla önlenebilen ancak kronikleştiğinde siroz ve karaciğer kanserine zemin hazırlayan viral bir karaciğer hastalığıdır.

Hepatit C

Dahiliye (İç Hastalıkları)

Hepatit C, günümüzde yüksek başarı oranıyla tedavi edilebilen; ancak geç tanındığında siroza ilerleyebilen bir karaciğer hastalığıdır.

Karaciğer Yağlanması (Yağlı Karaciğer)

Dahiliye (İç Hastalıkları)

Non-alkolik yağlı karaciğer hastalığı (NAFLD), obezite ve metabolik sendromla yakından ilişkili olup erken tedavide büyük ölçüde geri dönüşümlüdür.

Sağlık Uyarısı: Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tıbbi tanı ve tedavi yerine geçmez. Şikâyetleriniz için mutlaka hekiminize başvurunuz. Saygı Hastanesi, bu sayfadaki bilgilere dayanılarak yapılan uygulamalardan sorumluluk kabul etmez.