Erken Enteral Beslenme — Kritik Hastada Nütrisyon Protokolü

Yoğun bakımda ilk 24-48 saatte başlanan trofik enteral beslenme, kalori/protein hedefleri ve refeeding sendromu önleme.

Yazan: Saygı Hastanesi Sağlık Rehberi Editör Kurulu

Yayın tarihi: 24 Nisan 2026 · Son güncelleme: 24 Nisan 2026

Bu içerik Saygı Hastanesi Sağlık Rehberi Editör Kurulu tarafından derlenmiş olup, ilgili branş hekimimiz tarafından periyodik olarak gözden geçirilir.

Kaynaklar (2)

Bu içerik bilgi amaçlıdır, tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Göğüs Hastalıkları bölümümüzden randevu alabilirsiniz. Randevu Al →

Erken Enteral Beslenme — Kritik Hastada Nütrisyon Protokolü Nedir?

Kritik hastada beslenme, sepsis/ARDS/postop fazda katabolizmaya bağlı kas yıkımı, bağışıklık disfonksiyonu ve iyileşmeyi engelleyen hipokaloriyi önler. Erken enteral beslenme (EEN) — ilk 24-48 saatte başlatma — gut mukozasını korur, bakteriyel translokasyonu önler, parenteral beslenmeye (PN) göre daha az enfeksiyon.

Rehberler: ASPEN 2016, ESPEN 2019 ve SCCM 2021 hemodinamik stabil ve canlı barsak bulgusu olan hastalarda EEN önerir. Yüksek doz vazopressor, akut bağırsak iskemisi veya masif resüsitasyon EEN'ye engeldir; stabilleştikten sonra başlanır.

Kalori hedefi — ilk 3-5 gün trofik (250-500 mL/gün), 7. günden sonra tam kalori (25-30 kcal/kg). Akut faz (ilk hafta) hipokalorik (15-20 kcal/kg) bile yeterli olabilir; fazla verilmesi refeeding, hiperglisemi, lipid overload riskli. Kronik faz tam kalori hedefi.

Protein hedefi — 1.2-2 g/kg IBW/gün (CKD, karaciğer yetmezliği'nde ayarla). ARDS, ağır sepsis, yanıklarda üst sınırda. Beslenme tipi: standart polimerik formül (ilk tercih), yüksek protein, immünonütrient (glutamin/arjinin — ARDS hariç ihtiyatlı), fiber eklenebilir.

Belirtiler

Yoğun bakıma kabulde — günde 2 değerlendirme: NUTRIC skoru >5 yüksek risk, modifiye NUTRIC, enteral intolerans bulguları (distansiyon, kusma, rezidüel yüksek)

Malnütrisyon öyküsü — kilo kaybı >5% son 3 ayda, BMI <18.5, kronik hastalık, sarkoppenik obezite

Hiperkatabolik durum — ağır sepsis, travma, yanık, ARDS, SBT süreci, uzun ventilator

Gastrointestinal motilite bozukluğu — opiyat yüksek doz, ileus, şok — bu durumlarda post-pilorik tüp veya PN düşün

Refeeding riski — uzun süreli açlık, alkol bağımlılığı, anoreksia nervoza, yaşlı malnütre; BMI <16 veya kilo kaybı >15%

Risk Faktörleri

Yüksek doz vazopressor (>0.5 mcg/kg/dk norepinefrin) — bağırsak iskemisi riski, EEN'yi ertele

Bağırsak iskemisi — mezenterik iskemi, masif abdominal cerrahi sonrası ileus; klinik izlem

Gastrik rezidüel hacim (GRV) >500 mL — prokinetik (metoklopramid, eritromisin) başla; tekrar >500 → post-pilorik veya PN

Aspirasyon riski — baş 30° kaldırmadan, sürekli infüzyon bolus yerine, post-pilorik tüp yüksek riskli hastada

Refeeding sendromu — hipofosfatemi, hipokalemi, hipomagnezemi, tiamin eksikliği; hipofosfatemi <1.0 mg/dL hayati risk

Ne Zaman Doktora Başvurmalı?

Aşağıdaki belirtilerden herhangi birini yaşıyorsanız vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurun:

Yoğun bakıma yatışta (ilk 24 saat) nütrisyon değerlendirmesi — NUTRIC skoru + malnütrisyon taraması
Enteral beslenme başarısız (GRV >500 devam, intolerance) — post-pilorik veya parenteral destek düşün
Refeeding riski — beslenme başlamadan önce tiamin 200 mg IV + elektrolit değerlendirme + düşük kalori başlangıç

Tedavi Yöntemleri

İlk 24-48 saat — hemodinamik stabilleşince (vazopressor azalan trend, laktat düzelen) trofik EEN başlat: 20-30 mL/saat sürekli infüzyon

İlerleme — GRV 4-6 saatte kontrol <500 ise hızlandır (40-60 mL/saat), 3-5 günde tam hedefe ulaş: 25-30 kcal/kg, protein 1.2-2 g/kg IBW

Tüp seçimi — nazo-gastrik (NG) ilk tercih, intolerans varsa nazo-duodenal veya nazo-jejunal (post-pilorik); >4 hafta beklenen → perkütan endoskopik gastrostomi (PEG)

Formül seçimi — standart polimerik (1 kcal/mL, karışık makronütrient); ARDS'de yüksek omega-3 içeren (EPA/DHA), fiber (5-15 g/L), yüksek protein (1.5 kcal/mL, protein >%20 kalori); ishal varsa peptid/amino asit bazlı formül

Refeeding önleme — yüksek riskli hastada (tiamin 200 mg IV + 300 mg/gün oral), ilk gün 10 kcal/kg başla, 5-7 gün içinde hedef. Elektrolit (P, Mg, K) günde 2 kez takip, düşükse replase; hipofosfatemi <1.0 mg/dL beslenme dur, replase

İzlem — günlük kalori/protein ulaşımı (%80 hedef), GRV 4-6 saatte, glukoz 140-180 mg/dL (insülin infüzyon), bağırsak fonksiyonu (gaita varlığı, distansiyon), biyokimya (albumin, prealbumin)

Hangi Bölüme Başvurmalı?

Bu şikâyetler için hastanemizin Göğüs Hastalıkları bölümüne başvurabilirsiniz. Uzman hekimlerimiz size en uygun tedavi planını oluşturacaktır.

Göğüs Hastalıkları Bölümü Hakkında Bilgi Alın

Size yardımcı olalım

Şikâyetleriniz için uzman hekimlerimizden randevu alabilir veya bize ulaşabilirsiniz.

Randevu Al Bize Ulaşın

İlgili Sağlık Konuları

Aynı bölümden incelemek isteyebileceğiniz diğer makaleler.

Astım

Göğüs Hastalıkları

Astım hışıltılı solunum, öksürük ve nefes darlığı atakları ile karakterizedir; doğru tedaviyle kontrol altına alınabilir.

KOAH (Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı)

Göğüs Hastalıkları

KOAH nefes darlığı ve kronik öksürükle seyreden geri dönüşümsüz bir akciğer hastalığıdır; sigarayı bırakmak ilerlemeyi yavaşlatır.

Pnömoni (Zatürre)

Göğüs Hastalıkları

Pnömoni yüksek ateş, öksürük ve nefes darlığıyla seyreder; uygun antibiyotik tedavisiyle büyük çoğunluğu iyileşir.

Tüberküloz (Verem)

Göğüs Hastalıkları

Tüberküloz haftalar-aylarca süren öksürük, ateş ve gece terlemesiyle seyreder; erken tanı ve tedavi tam iyileşme sağlar.

Plevral Efüzyon

Göğüs Hastalıkları

Plevral efüzyon nefes darlığı ve göğüs ağrısına yol açar; altta yatan nedenin (kalp yetmezliği, kanser, enfeksiyon) tedavisi esastır.

Pnömotoraks

Göğüs Hastalıkları

Pnömotoraks ani göğüs ağrısı ve nefes darlığıyla ortaya çıkar; gerilim pnömotoraksı hayatı tehdit eden tıbbi bir acildir.

Bronşit (Akut ve Kronik)

Göğüs Hastalıkları

Akut bronşit çoğunlukla viral kökenli ve kendiliğinden iyileşirken kronik bronşit sigara ile ilişkili KOAH'ın bileşenidir.

Bronşektazi

Göğüs Hastalıkları

Bronşektazi günlük bol balgam çıkarma ve tekrarlayan akciğer enfeksiyonlarıyla karakterizedir; fizik tedavi ve enfeksiyon kontrolü tedavinin temelini oluşturur.

Sağlık Uyarısı: Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tıbbi tanı ve tedavi yerine geçmez. Şikâyetleriniz için mutlaka hekiminize başvurunuz. Saygı Hastanesi, bu sayfadaki bilgilere dayanılarak yapılan uygulamalardan sorumluluk kabul etmez.