ARDS'te Driving Pressure, Stres/Strain ve VILI Önleme

Ventilatör kaynaklı akciğer hasarını (VILI) önlemek için driving pressure (ΔP), stres ve strain kavramları ile kişiselleştirilmiş akciğer koruyucu ventilasyon.

Yazan: Saygı Hastanesi Sağlık Rehberi Editör Kurulu

Yayın tarihi: 24 Nisan 2026 · Son güncelleme: 24 Nisan 2026

Bu içerik Saygı Hastanesi Sağlık Rehberi Editör Kurulu tarafından derlenmiş olup, ilgili branş hekimimiz tarafından periyodik olarak gözden geçirilir.

Kaynaklar (3)

Bu içerik bilgi amaçlıdır, tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Göğüs Hastalıkları bölümümüzden randevu alabilirsiniz. Randevu Al →

ARDS'te Driving Pressure, Stres/Strain ve VILI Önleme Nedir?

Ventilatör kaynaklı akciğer hasarı (Ventilator-Induced Lung Injury, VILI) ARDS mortalitesinin önemli nedenidir. Dört mekanizma: volütravma (yüksek tidal hacim), barotravma (yüksek basınç), atelektravma (tekrarlayan açılma-kapanma), biyotravma (mediatör salınımı, sistemik inflamasyon).

Klasik ARDSNet stratejisi tidal hacimi (Vt 6 mL/kg IBW) ve plato basıncını (<30 cmH2O) hedef alır. Ancak Amato (2015) meta-analizi driving pressure (ΔP = Pplato - PEEP) <15 cmH2O'nun mortaliteyle en güçlü bağlantılı parametre olduğunu gösterdi. Düşük ΔP özellikle 'baby lung' (küçük ventile edilebilir hacim) durumunda koruyucudur.

Stres (akciğer doku üzerindeki basınç) = transpulmoner basınç (Pplato - Pplevral). Strain = tidal hacim / fonksiyonel rezidüel kapasite (FRC). Fizyolojik hedef: stres <27 cmH2O, strain <2. ESophageal manometri ile Pplevral ölçümü bu parametreleri klinik pratikte hesaplamaya olanak verir.

Mechanical power — ventilatör tarafından akciğere verilen enerji (J/dak); 17 J/dak üstü zarar artışıyla ilişkili. Formül: 0.098 × RR × Vt × (PIP - ΔP/2). Obezlerde, ARDS'de ve yüksek PEEP'te dikkat edilmelidir.

Belirtiler

ARDS + yüksek ΔP >15 cmH2O + VILI riski (gelişmiş hipoksemi, pulmoner ödem ilerleyişi)

Dirençli ARDS — düşük kompliyans <30 mL/cmH2O, plato basıncı >30'a ulaşıyor

Obez hasta (BMI >35) — intra-abdominal basınç yüksek, Pplevral yüksek, transpulmoner hesap kritik

Kronik akciğer hastalığı + ARDS — önceden değişmiş kompliyans, ventilator ayarı hassaslık gerektirir

Spontan solunum çabası (ventilator-patient asinkronluk) — transpulmoner patient self-inflicted lung injury (P-SILI)

Risk Faktörleri

Yüksek tidal hacim (>8 mL/kg IBW) — volütravma, stretch injury

Yüksek plato basıncı (>30 cmH2O) — barotravma, alveoler rüptür, pnömotoraks

Düşük PEEP — atelektravma (tekrarlayan açılma-kapanma), biyotravma

Yüksek FiO2 (>0.6 uzun süre) — oksijen toksisitesi, absorpsiyon atelektazisi

Hasta-ventilatör asinkronluk — spontan solunum çabası yüksek ΔP'ye yol açar (P-SILI)

Ne Zaman Doktora Başvurmalı?

Aşağıdaki belirtilerden herhangi birini yaşıyorsanız vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurun:

ARDS tanısı olan tüm hastalarda başlangıç ayarı: Vt 6 mL/kg IBW, ΔP <15, plato <30, PEEP tablosu
ΔP >15 cmH2O ise — Vt'yi 4-5 mL/kg'ye düşür (permissive hiperkapni kabul), PEEP titre et
Obez veya kompleks ARDS — ESophageal manometri değerlendirme (transpulmoner hedefler)

Tedavi Yöntemleri

Başlangıç ayarı — Vt 6 mL/kg ideal vücut ağırlığı (IBW — boy bazlı hesap), PEEP 5-10 (ARDSNet FiO2-PEEP tablosu), plato <30, ΔP <15, FiO2 SpO2 92-96 hedef

Driving pressure optimizasyonu — Pplato ve PEEP ölç (no-flow end-insp ve end-exp pause); ΔP = Pplato - PEEP hesapla; >15 ise Vt düşür (4-5 mL/kg kabul) veya PEEP artır (kompliyans iyileşirse ΔP düşer)

PEEP titrasyonu — ARDSNet tablosu veya pressure-volume eğrisi (düşük FiO2 isteği ↔ yüksek PEEP), kompliyans maksimize eden PEEP; pulse oksimetre + kompliyans bazlı; 'decrementla' titrasyon

ESophageal manometri — ESophageal balon ile Pplevral tahmini; transpulmoner PEEP (end-exp) +3 ila +8 hedef, transpulmoner plato <25 hedef. Obez ve kompleks ARDS'de değer

Permissive hiperkapni — ΔP düşürmek için Vt kısıtlamak PaCO2'yi 60-80 mmHg'a çıkarabilir, pH 7.20'ye kadar tolere edilebilir (intrakraniyal basıncı olmayan hastada)

Spontan solunum yönetimi — erken spontan solunum zararlı olabilir (P-SILI); kontrollü ventilasyon 48-72 saat (NMB ile), sonra spontan tetikli mod (PS veya APRV); asinkroni sıkıysa derin sedasyon + NMB

Hangi Bölüme Başvurmalı?

Bu şikâyetler için hastanemizin Göğüs Hastalıkları bölümüne başvurabilirsiniz. Uzman hekimlerimiz size en uygun tedavi planını oluşturacaktır.

Göğüs Hastalıkları Bölümü Hakkında Bilgi Alın

Size yardımcı olalım

Şikâyetleriniz için uzman hekimlerimizden randevu alabilir veya bize ulaşabilirsiniz.

Randevu Al Bize Ulaşın

İlgili Sağlık Konuları

Aynı bölümden incelemek isteyebileceğiniz diğer makaleler.

Astım

Göğüs Hastalıkları

Astım hışıltılı solunum, öksürük ve nefes darlığı atakları ile karakterizedir; doğru tedaviyle kontrol altına alınabilir.

KOAH (Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı)

Göğüs Hastalıkları

KOAH nefes darlığı ve kronik öksürükle seyreden geri dönüşümsüz bir akciğer hastalığıdır; sigarayı bırakmak ilerlemeyi yavaşlatır.

Pnömoni (Zatürre)

Göğüs Hastalıkları

Pnömoni yüksek ateş, öksürük ve nefes darlığıyla seyreder; uygun antibiyotik tedavisiyle büyük çoğunluğu iyileşir.

Tüberküloz (Verem)

Göğüs Hastalıkları

Tüberküloz haftalar-aylarca süren öksürük, ateş ve gece terlemesiyle seyreder; erken tanı ve tedavi tam iyileşme sağlar.

Plevral Efüzyon

Göğüs Hastalıkları

Plevral efüzyon nefes darlığı ve göğüs ağrısına yol açar; altta yatan nedenin (kalp yetmezliği, kanser, enfeksiyon) tedavisi esastır.

Pnömotoraks

Göğüs Hastalıkları

Pnömotoraks ani göğüs ağrısı ve nefes darlığıyla ortaya çıkar; gerilim pnömotoraksı hayatı tehdit eden tıbbi bir acildir.

Bronşit (Akut ve Kronik)

Göğüs Hastalıkları

Akut bronşit çoğunlukla viral kökenli ve kendiliğinden iyileşirken kronik bronşit sigara ile ilişkili KOAH'ın bileşenidir.

Bronşektazi

Göğüs Hastalıkları

Bronşektazi günlük bol balgam çıkarma ve tekrarlayan akciğer enfeksiyonlarıyla karakterizedir; fizik tedavi ve enfeksiyon kontrolü tedavinin temelini oluşturur.

Sağlık Uyarısı: Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tıbbi tanı ve tedavi yerine geçmez. Şikâyetleriniz için mutlaka hekiminize başvurunuz. Saygı Hastanesi, bu sayfadaki bilgilere dayanılarak yapılan uygulamalardan sorumluluk kabul etmez.