Antimikrobiyal Yönetişim Programı (AYP)

Antibiyotik kullanımının optimizasyonu ve direnç gelişiminin önlenmesi.

Yazan: Saygı Hastanesi Sağlık Rehberi Editör Kurulu

Yayın tarihi: 1 Şubat 2026

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için lütfen hekiminize danışınız.

Kaynaklar (5)

Bu içerik bilgi amaçlıdır, tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. İç Hastalıkları (Dahiliye) bölümümüzden randevu alabilirsiniz. Randevu Al →

Antimikrobiyal Yönetişim Programı (AYP) Nedir?

Antimikrobiyal yönetişim (AMS — Antimicrobial Stewardship), sağlık kurumlarında antibiyotik kullanımını optimize ederek tedavi sonuçlarını iyileştirmeyi, antimikrobiyal direnci yavaşlatmayı, C. difficile enfeksiyonu ve advers etkileri azaltmayı hedefleyen yapılandırılmış bir programdır.

WHO ve CDC, antimikrobiyal direnci 21. yüzyılın en büyük halk sağlığı tehditlerinden biri olarak tanımlamıştır. Dirençli enfeksiyonlar yılda dünya genelinde 1.27 milyon ölüme doğrudan neden olmaktadır.

AYP'nin temel stratejileri: Prospektif denetim ve geri bildirim, formulary restriction (kısıtlı reçeteleme), otomatik stop order, de-eskalasyon, IV-oral geçiş protokolleri ve kültür bazlı hedefli tedaviye geçiştir.

Belirtiler

Uygunsuz antibiyotik kullanımı göstergeleri:

Kültür alınmadan ampirik geniş spektrumlu antibiyotik başlanması

Gereksiz uzun tedavi süreleri

Endikasyonsuz cerrahi profilaksi devamı (>24 saat)

IV-oral geçiş yapılmayan uygun olgular

Dar spektruma de-eskalasyon yapılmaması

Risk Faktörleri

Geniş spektrumlu antibiyotik aşırı kullanımı (karbapenem, fluorokinolon)

Yetersiz enfeksiyon kontrol uygulamaları

YBÜ ortamı (direnç gelişimi için yüksek risk)

Uzun süreli hastane yatışı

İnvaziv cihazlar (kateter, ventilator)

İmmünosüpresif hasta popülasyonu

Ne Zaman Doktora Başvurmalı?

Aşağıdaki belirtilerden herhangi birini yaşıyorsanız vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurun:

Enfeksiyon hastalıkları uzmanından görüş alınması gereken durumlar:
Çoklu ilaca dirençli mikroorganizma (ÇIDM) enfeksiyonu saptandığında
Ampirik tedaviye 48-72 saatte yanıt alınamadığında
Karmaşık enfeksiyonlarda (endokardit, osteomiyelit, derin apse)
Antibiyotik alerjisi öyküsü olan hastada tedavi planlanırken

Tedavi Yöntemleri

Prospektif denetim: Enfeksiyon hastalıkları uzmanı tarafından günlük antibiyotik incelemesi

De-eskalasyon: Kültür sonucuna göre dar spektrumlu ajana geçiş (48-72 saatte)

Tedavi süresi optimizasyonu: Prokalsitonin rehberliğinde antibiyotik kesilmesi

IV-oral geçiş: Klinik düzelme + oral tolerans + GİS fonksiyonu uygunsa → erken oral geçiş

Cerrahi profilaksi sınırlaması: Tek doz veya maksimum 24 saat

Antibiogram ve direnç surveyans verilerinin düzenli analizi

Hangi Bölüme Başvurmalı?

Bu şikâyetler için hastanemizin Enfeksiyon Hastalıkları bölümüne başvurabilirsiniz. Uzman hekimlerimiz size en uygun tedavi planını oluşturacaktır.

Enfeksiyon Hastalıkları Bölümü Hakkında Bilgi Alın

Size yardımcı olalım

Şikâyetleriniz için uzman hekimlerimizden randevu alabilir veya bize ulaşabilirsiniz.

Randevu Al Bize Ulaşın

İlgili Sağlık Konuları

Aynı bölümden incelemek isteyebileceğiniz diğer makaleler.

Grip (İnfluenza)

Enfeksiyon Hastalıkları

Grip, influenza virüslerinin neden olduğu mevsimsel bulaşıcı bir solunum yolu hastalığıdır; yüksek ateş, kas ağrısı ve şiddetli yorgunlukla kendini gösterir.

COVID-19

Enfeksiyon Hastalıkları

COVID-19, SARS-CoV-2 koronavirüsünün neden olduğu, asemptomatikten ağır pnömoniye kadar uzanan geniş bir klinik yelpazede seyreden bulaşıcı bir hastalıktır.

Üst Solunum Yolu Enfeksiyonu

Enfeksiyon Hastalıkları

Üst solunum yolu enfeksiyonları; soğuk algınlığı, farenjit, sinüzit ve larenjiti kapsayan, sıklıkla viral kaynaklı ve kendi kendine iyileşen hastalıklardır.

İdrar Yolu Enfeksiyonu

Enfeksiyon Hastalıkları

İdrar yolu enfeksiyonları, en sık Escherichia coli'nin neden olduğu, yanma ve sık idrara çıkmayla seyreden yaygın bakteriyel enfeksiyonlardır.

Hepatit A

Enfeksiyon Hastalıkları

Hepatit A, HAV virüsünün fekal-oral yolla bulaşarak karaciğerde akut iltihaplanmaya neden olduğu, aşıyla önlenebilen viral bir enfeksiyondur.

Hepatit B

Enfeksiyon Hastalıkları

Hepatit B, HBV virüsünün kan, cinsel ilişki ve anneden bebeğe geçişle bulaştığı; kronikleşerek siroz ve karaciğer kanserine dönüşebilen bulaşıcı bir enfeksiyondur.

Hepatit C

Enfeksiyon Hastalıkları

Hepatit C, HCV virüsünün öncelikle kan yoluyla bulaştığı; kronikleşme oranının yüksek, ancak yeni antiviral ilaçlarla iyileşmenin mümkün olduğu bir karaciğer hastalığıdır.

HIV/AIDS Bilgilendirme

Enfeksiyon Hastalıkları

HIV, bağışıklık sistemini hedef alan bir virüstür; tedavi edilmediğinde AIDS'e dönüşür. Modern antiretroviral tedaviyle HIV pozitif bireyler sağlıklı ve uzun bir yaşam sürdürebilir.

Sağlık Uyarısı: Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tıbbi tanı ve tedavi yerine geçmez. Şikâyetleriniz için mutlaka hekiminize başvurunuz. Saygı Hastanesi, bu sayfadaki bilgilere dayanılarak yapılan uygulamalardan sorumluluk kabul etmez.