Antikolinerjik Toksidrom ve Fizostigmin Kullanımı

Hot as a hare, red as a beet, dry as a bone, blind as a bat, mad as a hatter; klasik antikolinerjik toksidrom klinik tanı koydurur.

Yazan: Saygı Hastanesi Sağlık Rehberi Editör Kurulu

Yayın tarihi: 1 Şubat 2026

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için lütfen hekiminize danışınız.

Kaynaklar (5)

Bu içerik bilgi amaçlıdır, tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Acil Servis bölümümüzden randevu alabilirsiniz. Randevu Al →

Antikolinerjik Toksidrom ve Fizostigmin Kullanımı Nedir?

Antikolinerjik toksidrom, muskarinik asetilkolin reseptörlerinin blokajı sonucu gelişen bir klinik tablodur. Difenhidramin, dimenhidrinat, atropin, scopolamine, trisiklik antidepresanlar, antihistaminikler, antipsikotikler, benztropin ve Datura gibi bitkiler kaynaktır.

Klasik klinik; periferik (midriyazis, kuru cilt-mukoza, hipertermi, taşikardi, ileus, idrar retansiyonu) ve santral (ajitasyon, halüsinasyon, konfüzyon, nöbet) bulgularla karakterizedir. TCA overdozunda QRS genişlemesi ve kardiyotoksisite ön plandadır.

Tedavi destekleyicidir; aktif kömür (erken dönem), benzodiazepin sedasyonu, aktif soğutma ve seçilmiş santral antikolinerjik toksisitede fizostigmin uygulanır. Fizostigmin QRS >100 ms veya TCA intoksikasyonunda kontrendikedir.

Belirtiler

Midriyazis ve bulanık görme

Kuru cilt, kuru ağız, susuzluk

Sıcak, kızarık cilt

Sinüs taşikardisi ve hipertermi

İdrar retansiyonu ve ileus

Ajitasyon, halüsinasyon, deliryum

Konfüzyon ve uyku-uyanıklık dalgalanması

Miyoklonus ve nöbet (ağır)

Risk Faktörleri

Difenhidramin intoksikasyonu (intihar girişimi)

TCA overdozu

Datura/Jimson weed alımı

Çoklu ilaç tedavisi ve polifarmasi

Yaşlı popülasyon

Demans ve antipsikotik kullanımı

Parkinson hastalığında benztropin

Ürolojik antimuskarinik ajanlar

Ne Zaman Doktora Başvurmalı?

Aşağıdaki belirtilerden herhangi birini yaşıyorsanız vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurun:

Bilinmeyen ilaç alımı sonrası ajitasyon
Midriyazis ve kuru cilt ile taşikardi
Halüsinasyonlu konfüzyon
İleus ve idrar retansiyonu yeni başlangıçlı
Bitkisel ürün kullanımı sonrası deliryum
TCA doz aşımı şüphesi

Tedavi Yöntemleri

Hava yolu, solunum, dolaşım değerlendirmesi

EKG ve QRS takibi (TCA ayırımı)

Aktif kömür (ilk 1–2 saat)

Benzodiazepin ile sedasyon

Aktif dış soğutma

IV kristalloid resüsitasyonu

Fizostigmin 0.5–2 mg IV yavaş (seçilmiş vakalar)

TCA ve QRS uzaması varsa fizostigmin kontrendike

NaHCO3 TCA kardiyotoksisitede

Hangi Bölüme Başvurmalı?

Bu şikâyetler için hastanemizin Acil Servis bölümüne başvurabilirsiniz. Uzman hekimlerimiz size en uygun tedavi planını oluşturacaktır.

Acil Servis Bölümü Hakkında Bilgi Alın

Size yardımcı olalım

Şikâyetleriniz için uzman hekimlerimizden randevu alabilir veya bize ulaşabilirsiniz.

Randevu Al Bize Ulaşın

İlgili Sağlık Konuları

Aynı bölümden incelemek isteyebileceğiniz diğer makaleler.

Kalp Krizi İlk Yardımı

Acil Servis

Kalp krizinde hızlı tanıma ve acil servis çağrısı, hayatta kalma şansını dramatik biçimde artırır.

Felç Belirtileri ve HIZLI Testi

Acil Servis

HIZLI (Halsizlik, İfade bozukluğu, Zaman kaybı, Lisan güçlüğü, İnme) testi felci erken saptamanın en pratik yöntemidir.

Anafilaksi (Anafilaktik Şok)

Acil Servis

Anafilaksi, ciddi sistemik alerjik reaksiyondur; epinefrin enjeksiyonu ve 112 en kritik ilk müdahaledir.

Solunum Yetmezliği

Acil Servis

Solunum yetmezliği; kandaki oksijen düşüşü veya karbondioksit yükselmesiyle karakterize, yaşamı tehdit eden tablodur.

Zehirlenme İlk Yardımı

Acil Servis

Zehirlenmelerde doğru maddeyi tespit etmek, kusturmamanın ne zaman yanlış olduğunu bilmek kritiktir.

Yanık Tedavisi ve İlk Yardım

Acil Servis

Yanıklarda derecesine ve genişliğine göre değişen acil tedavi, soğutma ile başlar ve uzman bakıma uzanır.

Kafa Travması İlk Yardımı

Acil Servis

Kafa travmasında çarpma şiddeti ne olursa olsun, bilinç değişikliği varsa acil nörolojik değerlendirme zorunludur.

Göğüs Ağrısı Acil Değerlendirmesi

Acil Servis

Göğüs ağrısında EKG ve kardiyak belirteç testleri ile kalp krizi ve pulmoner emboli hızla ayırt edilir.

Sağlık Uyarısı: Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tıbbi tanı ve tedavi yerine geçmez. Şikâyetleriniz için mutlaka hekiminize başvurunuz. Saygı Hastanesi, bu sayfadaki bilgilere dayanılarak yapılan uygulamalardan sorumluluk kabul etmez.