Akut miyeloid lösemi (AML), miyeloid progenitör hücrelerin (CMP, GMP) malign transformasyonu ve kemik iliğinde olgunlaşmamış 'blast' hücrelerin kontrolsüz çoğalması ile karakterize agresif bir akut lösemidir. Yetişkinlerde en sık akut lösemi olup yıllık insidansı 3-5/100.000 civarındadır, yaşla birlikte artar (ortanca tanı yaşı 68). Tedavisiz ortalama sağkalım birkaç hafta-ay arasındadır; modern tedavi ile genç hastalarda 5 yıllık sağkalım %40-50, yaşlılarda %5-15 civarındadır.
AML, 2022 WHO ve ICC sınıflandırmalarına göre moleküler genetik özellikler temelinde alt gruplara ayrılır: (1) 'Tekrar eden genetik anormalliklerle AML' — t(8;21) RUNX1-RUNX1T1 (iyi prognoz), inv(16)/t(16;16) CBFB-MYH11 (iyi prognoz), t(15;17) PML-RARA (APL — akut promiyelositik lösemi), NPM1 mutasyonu (iyi prognoz, FLT3-ITD olmadan), CEBPA bialleleik mutasyonu, RUNX1 mutasyonu, TP53 mutasyonu (çok kötü prognoz), komplex karyotipli. (2) 'Miyelodisplazi ilişkili değişiklikler ile AML' — önceki MDS öyküsü veya MDS ilişkili sitogenetik. (3) 'Tedavi ilişkili miyeloid neoplazma' — önceki kemoterapi/radyoterapi. (4) Özel tipler: AML with minimal differentiation, akut monoblastik/monositik lösemi, akut eritroid lösemi, akut megakaryoblastik lösemi. ELN 2022 (European LeukemiaNet) risk sınıflaması favorabl, orta, adverse olarak üç gruba ayrılır ve tedavi seçimini belirler.
Tanı için kemik iliği aspirasyon/biyopsi yapılır; blast sayısı ≥%20 tanı koydurur (bazı tekrar eden sitogenetik anormalliklerde daha düşük). İmmünfenotipleme (akım sitometri — MPO, CD13, CD33, CD34, CD117), sitogenetik (karyotip), FISH ve moleküler analizi (NGS panel — FLT3, NPM1, CEBPA, IDH1/2, TP53, KIT, RUNX1 vs.) tanı ve risk sınıflaması için zorunludur. Tedavi yaklaşımı yaş, performans ve risk profiline göre belirlenir: (1) Fit, genç-orta yaşlı (<65-70 yaş) hastalarda — '7+3' indüksiyon rejimi: sitarabin 7 gün + daunorubisin 3 gün (idarubisin, mitoksantron alternatif); CR (tam remisyon) sonrası risk bazlı konsolidasyon: yüksek doz sitarabin (HiDAC) veya allojenik kök hücre nakli. FLT3 mutasyonu varsa midostaurin veya quizartinib eklenir (RATIFY, QuANTUM-First). (2) Yaşlı veya frail hastalar — venetoklaks + azasitidin/desitabin (VIALE-A), venetoklaks + düşük doz sitarabin, IDH1 (ivosidenib) veya IDH2 (enasidenib) inhibitörleri mutasyon varsa, glasdegib + LDAC. (3) APL (t(15;17)) — ATRA + arsenik trioksit (ATO) ile %90+ küratif başarı. (4) Nüks AML'de FLT3, IDH inhibitörleri, CPX-351 (Vyxeos), venetoklaks kombinasyonları, allojenik HKHT. Minimal rezidüel hastalık (MRD) takibi giderek önemli hale gelmiştir ve tedavi intensifikasyon kararlarını yönlendirir.